Dvanaestog aprila 1941. godine, po naređenju mađarskog regenta Mikloša Hortija, protivno Međunarodnom pravu, okupatorska vojska ušla je u Suboticu i narednog dana zaposela celu Bačku. Okupacija je propraćena ubistvom 3.609 nenaoružanih građana, što je prvi pogrom Srba u Drugom svetskom ratu. Hortijevski teror je do oktobra 1944. usmrtio i na stotine antinacista, preko 8.000 Srba kolonista u logoru „Šarvar“, neutvrđeni broj prisilno mobilisanih za Istočni front, a januara 1942. zverskom „Racijom“ nad Srbima i Jevrejima iskorenio oko 25.000 žitelja južne Bačke (podaci Muzeja Grada Novog Sada).  Svoje ratne zločine mađarski Hitler krunisao je aprila 1944. deportacijom preostalih bačkih Jevreja u nacističke logore smrti (hortijevski Holokaust preživelo je 2.614 Jevreja od preko 16.000).  Naša

Kako ja mogu praviti savez sa Musolinijem kada je u ratu sa Grčkom i Velikom Britanijom? Ja nemam prava da Slovence i Hrvate premeštam sa njihovog nacionalnog tla na kome žive više od hiljadu godina. Jugoslavija se ne može za sva vremena odreći onih krajeva sa izrazitom jugoslovenskom većinom, rekao je knez Pavle U arhivskoj Zbirci sa Kolumbija univerziteta, nalaze se mnogobrojna pisma Vladislava Stakića upućena knezu Pavlu. Čovek, kojeg Dragiša Cvetković optužuje u svojim pismima od 1952. godine, imao je do kraja svog života, 1966. godine, živu prepisku sa knezom. Šta to znači? Jednostavno; da je knez Pavle znao o njemu mnogo više nego Cvetković. To što je knez

Vi ćete razumeti cilj ove nove kampanje: 27. mart doveo je do katastrofe, do kapitulacije države i do komunizma, ali on je došao kao reakcija na naše pristupanje Trojnom paktu, ne da bismo sačuvali našu neutralnost, već da bismo se dokopali Soluna, jer smo verovali u Hitlerovu pobedu „Marta meseca navršava se 15 godina od onih tragičnih dana kada nas je jedna grupa nedisciplinovanih oficira i njihovih političkih pomagača gurnula u rat, čije su posledice bile tako katastrofalne i za zemlju i za narod. Petnaest godina od ovog fatalnog datuma, mnoge je u emigraciji otreznila i danas sasvim drugim očima gledaju i na ljude i na događaje, koji su nas

Štajerska je za vrijeme Drugog svjetskog rata bila izložena brutalnoj nacifikaciji i germanizaciji, čiji su ciljevi bili uništenje slovenskog naroda u etničkom i kulturološkom smislu Štajerski grad Celje nekada je bio poznat uglavnom po industriji: Cinkarni Celje, Zlatarni Celje, fabrici namještaja Aero, sportskoj odjeći Toper. Međutim, nedavno smo u njemu otkrili nešto drugo što nas je privuklo – Muzej novije istorije Celje. U savremeno osmišljenom stalnom postavu poseban dio zauzima građa koja se odnosi na Drugi svjetski rat: na multimedijalni način sjajno su predstavljeni okupacija, ustanak, borba za oslobođenje i konačna pobjeda nad fašizmom. Posmatramo fotografiju grupe djevojčica, snimljenu u njemačkom gradu Zaldenburgu 1943. godine. Autor je nepoznat. Šokira nas ono što bi Rolan Bart

*Feljton „Istina o poslednjim danima Kraljevine Jugoslavije“ baziran na istorijskom bestseleru “Knez Pavle, istina o 27. martu”, autora Miodraga Jankovića i Veljka Lalića Protivnici kneza Pavla su još 1938. godine oformili tajno udruženje koje su nazvali „Konspiracija“. Najpoznatiji članovi ovog prevratničkog udruženja su bili: Slobodan Jovanović, Dragoslav Stranjaković, Dragiša Vasić, Živojin Balugdšić… svi već članovi „Srpskog kulturnog kluba“. „Konspiracija“ je bila organizovana po ugledu na „Crnu ruku“, u grupe po pet oficira. Organizatori su bila dva „crnorukca“ Antonije Antić i Velimir Vemić. U vojsci je bilo više petorki kojima su na čelu bili major Živan Knežević, potpukovnik Miloš Banković, majori Svetislav Vohoska, Danilo Zobenica i Vlastimir Rožđalovski, kapetan Veljko Gostiljac,

Na današnji dan prije 72 godine izvršen je proboj Sremskog fronta, što je označilo i okončanje Drugog svjetskog rata na teritoriji Srbije. Državna ceremonija polaganja vijenaca i odavanja državnih i vojnih počasti biće održana u 11.00 časova u Spomen-kompleksu Sremski front u Adaševcima, kod Šida, saopšteno je iz Vlade Srbije. Ceremoniji će, osim predstavnika Vlade i Vojske Srbije, prisustvovati učesnici ove velike bitke, diplomatski predstavnici zemalja čije su trupe učestvovale u borbama na Sremskom frontu, predstavnici opštine Šid, kao i udruženja za njegovanje tradicija oslobodilačkih ratova Srbije i građani. Punih 175 dana, više od pet mjeseci, od 21. oktobra 1944. do 12. aprila 1945. godine, vođena je rovovska bitka u

Jugoslovenska vojska je po opremljenosti i naoružanju bila neuporedivo slabija od moćne armije Trećeg rajha i njegovih saveznika, a brzom vojnom slomu kumovalo je i masovno dezertiranje, posebno hrvatskih oficira i vojnika. – U zarobljeništvo je odvedeno oko 370.000 vojnika i oficira, a država je rasparčana Potpisivanjem ugovora o primirju Jugoslovenska oružana sila ima da kapitulira bezuslovno i odvodi se u ratno zarobljeništvo. Komandanti jedinica javiće se u tom cilju kod najbližih nemačkih oficira. Trupe se imaju prikupiti tamo gde se nalaze. Dok se ne izvrši predaja jugoslovenski oficiri odgovorni su u punom smislu za disciplinu i red i zato ostaju kod svojih jedinica. Prema vojnicima koji se posle zaključenog

„Sve je ovo bila istorijska nužda, i kao da je sve s neba dolazilo, a radi grehova počinjenih na svima stranama državnog i društvenog života, došla je i kazna“, napisao je inspirator puča general Borivoje Mirković Organizator i izvršilac puča general Borivoje Mirković svoju ulogu objašnjava Dragiši Cvetkoviću u pismu datiranom 18. aprila 1948. „Dragi Dragiša, prijatelju i rođače! Predugačko bi trajalo da ti ovim putem dajem detaljnija razjašnjenja o svim događajima i njihovim konsenkvencama, ovim putem kažem, nemoguće mi je, jer je suviše dugačko trajala moja odiseja. Ipak ću pokušati u najkraćim potezima. Nije zlo ‘kairska’ afera, već ‘londonska’, jer su je iz Londona provocirala fatalna braća Kneževići, koji

On je razumeo 27. mart kao „državni udar velikosrba“, koji je Hrvate doveo u „grozan“ položaj, budući da se oni od velikosrba nemaju nadati „ničemu dobru“ U arhivskoj zbirci kneza Pavla sa Kolumbija univerziteta nalazi se i pismo pukovnika Dušana Radovića od 11. avgusta 1954. godine, upućeno iz Johanesburga. Izvinjavajući se knezu što ga uznemirava dok je u žalosti posle gubitka mladog sina Nikole, pukovnik Radović između ostalog kaže: „Kad sam po predlogu đen. Simovića penzionisan 1938. g, uputio sam Vam jedno pismo i izložio gledanja i namere toga fatalnog čoveka, koji je već tada stvarao oko sebe krug odanih mu satelita i dostavljača za lične ciljeve i konačno i

Savezničko bombardovanje, pri kraju rata, ostaje najveća misterija naše novije istorije. Beograd bio obogaljen, a nemački objekti ostali netaknuti Besomučno anglo-američko razaranje desetina srpskih i crnogorskih gradova, varoši i sela, započeto 20. oktobra 1943. a okončano 18. septembra 1944. godine, uoči Staljinove invazije na Srbiju, jedna je od najvećih misterija naše novije istorije. O ovoj velikoj vazdušnoj operaciji, koja je progutala živote hiljada nevinih ljudi, čak i tek rođenih, za Titovog života niko se nije usuđivao da kaže ni jednu jedinu reč. Niko to nije ozbiljnije pokušao da uradi ni posle njegove smrti, pa čak ni posle raspada Titove Jugoslavije. Misterija kojom je ova akcija Engleza i Amerikanaca obavijena istrajava

Na zdanje na Kosančićevom vencu palo je tek nekoliko zapaljivih bombi, ali nije bilo nikog da ih ugasi. Posle je bilo kasno… Rano izjutra 3. aprila 1941. godine upravnici najvažnijih državnih ustanova kulture pozvani su na hitan sastanak kod ministra prosvete, Miloša Trifunovića. U njegovom kabinetu našli su se upravnik Državne štamparije Milošević, upravnik Državne arhive Arnautović, upravnik Muzeja kneza Pavla Kašanin. S njima je bio i upravnik Narodne biblioteke Dragoslav Ilić. Potajno su se nadali da ministar želi da im saopšti nešto važno o planu izmeštanja sadržaja glavnih ustanova kulture, dogovoren  ranije. Umesto toga, dočekao ih je hladan tuš. Trifunović im je kratko saopštio da je doneta odluka da

„Zahvaljujući novcu naši agenti su bili u mogućnosti da održavaju prijateljske veze s glavnim Jugoslovenima raspoloženim protiv Sila osovine (kao što su Tupanjanin iz Zemljoradničke stranke i Trifunović iz Narodne odbrane), a naše agencije za tajnu propagandu neprestano su podsticale narodnu želju da pruži otpor“ Britanska ambasada u Beogradu. Dvadeset sedmi je mart 1941. godine. Telegram potpisuje Čerčilov specijalni obaveštajac Džordž Tejlor: A. Puč izvršen pod nespornim vođstvom Simovića i njegovog pomagača Mirkovića i izvesnog broja oficira. Generali nisu bili uključeni u zaveru. Puč su izveli kapetani, majori i potpukovnici. B. Trifunović nas je obavestio o zaveri, ali smo morali čvrsto da mu obećamo da ćemo o tome ćutati. Obećao