Profesor i književnik Жeljko Vidakov Zirojević priču i prsten „nasledio“ od prijatelja Radojice Radovića, majora Udbe Mitropolit Joanikije Lipovac uhvaćen je u zbegu 12. maja 1945. godine kod Celja. Prebačen je u Zagreb, u štab Prve armije kod komandanta Peke Dapčevića, odakle je po nalogu Milovana Đilasa odveden u Beograd, na Topčider. Mitropolita su streljali pripadnici Ozne 18. maja 1945. godine kao narodnog izdajnika. Njegove kosti počivaju na neobeleženom mestu negde na prostoru Bukovika kod Aranđelovca. Profesor, publicista i književnik Жeljko Vidakov Zirojević čuvar je prstena mitropolita Joanikija Lipovca. – Vreme je da mitropolit bude sahranjen na način dostojan čoveka i po pravilima Srpske pravoslavne crkve, a istina o njegovom

Dok su ga 22. maja 1942. godine oko deset sati pre podne žandarmi vodili svezanog glavnim valjevskim ulicama na gubilište u centru grada, maleni, tek 160 centimetara visoki mladić je gromko klicao: “Жiveli narodni oslobodioci! Dole fašisti i izdajnici srpskog naroda! Жiveo Staljin! Жiveo komunizam…!” Porodica pečalbara Nedićevi žandarmi su ga bezdušno udarali kondacima i pokušavali da ga ućutkaju, ali je njegov glas bivao sve moćniji i sve više izazivao divljenje uplašenih prolaznika. Kad su shvatili da ga ne mogu tako ućutkati, sprovodnici su skrenuli i poveli ga sporednim sokacima, prečicama koje su vodile do mesta na kojem su se već njihala pripremljena vešala. Stigli su znatno pre nego što

O opštoj kulturi jednog naroda, a posebno o kulturi sećanja, govori i naš odnos prema mrtvima. Posebno prema onima koji su nastradali u ratnim sukobima, odnosno u unutrašnjim obračunima. Među njima su i oni koji su, kao poražena strana, likvidirani na početku uspostavljanja nove revolucionarne vlasti 1944–1945. godine[1] Prvih novembarskih dana 2017. godine, na Mitrovske zadušnice, stotinak okupljenih građana je na prostoru beogradskog Lisičjeg potoka prisustvovalo parastosu „žrtvama revolucionarnog terora“ koji je u Srbiji, u periodu od septembra 1944. do februara 1945. godine, odneo živote više desetina hiljada, mahom civila i to uglavnom bez suđenja i prava na odbranu. Istovremeno, na ovom, jednom od najvećih stratišta na kojem je svojevremeno

Danas se navršava 87 godina od vojnog prevrata kojim je poništeno potpisivanje protokola o pristupanju Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu i velikih demonstracija antifašista i patriota u Beogradu i drugim gradovima tadašnje Jugoslavije. Puč, koji je izvršen u jedan čas nakon ponoći 27. marta 1941. godine bio je ne samo državni udar, već je označio i ulazak Jugoslavije u Drugi svjetski rat. U Beogradu i drugim srpskim gradovima, ali i u Dalmaciji izbile su masovne ulične demonstracije kojim su građani podržali puč noseći u istoriji zapamćene parole “Bolje rat nego pakt!” i “Bolje grob nego rob!”. Planeri i izvođači puča bili su pripadnici neformalne grupe, uglavnom vazduhoplovnih oficira i pojedinaca iz

Pored Ljuba Čupića, u Narodnooslobodilačku borbu i jugoslovenski revolucionarni pokret se uključila i gotovo cela njegova porodica. U toj kući, osim njegovog ordena narodnog heroja – Ljubo Čupić je za narodnog heroja proglašen 1953. godine – stoji i šest Partizanskih spomenica 1941, koje su zavredela njegova braća i sestre. Porodica partizana Braća Ratko i Momčilo su bili među organizatorima i rukovodiocima pokreta otpora u Istočnoj Srbiji. Sestre Danica i Darinka i braća Drago i Veljko su aktivno delovali u ilegalnom pokretu u Beogradu, a najmlađa sestra Marta, sa nepunih sedamnaest godina, stupila je u proleterske partizanske brigade. Kasnije je postala supruga poznatog revolucionara Krsta Popivode. Brat Vukan, ipak, predstavlja priču

Postupak po zahtevu za rehabilitaciju srpskog premijera za vreme okupacije u Drugom svetskom ratu Milana Nedića nastavljen je pred Višim sudom u Beogradu Postupak po zahtevu za rehabilitaciju srpskog premijera za vreme okupacije u Drugom svetskom ratu Milana Nedića nastavljen je pred Višim sudom u Beogradu saslušanjem istoričara Aleksandra Stojanovića. Na današnjem suđenju Stojanović je odgovarao na pitanja suda, a njegovo ispitivanje biće nastavljeno 25. juna, kada će mu pitanja postavljati punomoćnik predlagača rehabilitacije advokat Zoran Жivanović. Inače, Жivanović je sudu predložio da izrši suočavanje do sada ispitanih istoričara čija se stanovišta ne poklapaju, odnosno koja su oprečna, kako bi se razjasnile činjenice i protivrečnosti. O tom predlogu sud još

Pored toga što su i u Nikšiću, pa i u Crnoj Gori uopšte, dugo zanemarivali junaštvo i viteštvo Ljuba Čupića – tek u novije vreme se neko setio i po jednoj uličici u Nikšiću i Podgorici dao njegovo ime – bilo je dosta i zloupotreba i kalkulacija sa njegovim legendarnim predsmrtnim osmehom, čak i u šićardžijske, dnevno-političke, politikantske svrhe. Politički šokovi To je posebno došlo do izražaja u žestokoj kampanji koja se pre 12 godina razbuktala uoči referenduma za osamostaljenje Crne Gore. U nemilosrdnoj predreferendumskoj utakmici i beskrupuloznoj borbi za naklonost glasača, nesumnjivo najnečasnija i najprljavija podvala i manipulacija napravljena je sa Ljubom Čupićem. Taj lik je blok vladajućih partija

Postupak po zahtevu za rehabilitaciju srpskog premijera za vreme okupacije u Drugom svetskom ratu Milana Nedića nastavlja se sutra pred Višim sudom u Beogradu Postupak po zahtevu za rehabilitaciju srpskog premijera za vreme okupacije u Drugom svetskom ratu Milana Nedića nastavlja se sutra pred Višim sudom u Beogradu saslušanjem poslednjeg predloženog svedoka – istoričara Aleksandra Stojanovića. Ovaj postupak je iniciran 2008. godine, ali je rasprava pred sudskim većem, kojoj prisustvuje i javnost počela u decembru 2015. godine, od kada je sud saslušao četiri svedoka i pet istoričara. U sudu su za Tanjug ranije rekli da je ostalo da se ispita još jedan istoričar, pa ako predlagači rehabilitacije ne budu imali

U tome je posebno zanimljiva bila priča pisca Vukašina Perovića, inače oca Slavka Perovića, nekadašnjeg lidera bivšeg Liberalnog saveza Crne Gore. Velika polemika U velikoj polemici koja se pre tridesetak godina razvila oko biografije Blaža Bajovića, predratnog pravnika i oficira bivše jugoslovenske vojske iz Жupe nikšićke, i njegove uloge u Narodnooslobodilačkom pokretu – grupa od 11 prvoboraca, narodnih heroja, generala i visokih vojnih i partijskih rukovodilaca iz tog kraja je tvrdila da je Bajović bio rodoljub i da su ga kao takvog Italijani streljali u Beranama, a boračka organizacija iz Жupe i tadašnje boračko, pa i partijsko rukovodstvo iz Nikšića, da je bio izdajnik koji je dezertirao iz partizana –

Deo porodice Sava Čupića oko supruge Stane, pored ostalih i sin Čedomir – Ljubo, došao je aprilskih dana 1941. godine u Nikšić, pošto se Savo ispod Čakora vratio na Kosmet, odakle su krenuli u bekstvo pred terorom balista i velikoalbanskog nacionalizma, s namerom da se vrati u selo Verić kod Istoka, gde je imao lepu kuću i veliko domaćinstvo. Ali, na tom putu neko ga je iz zasede, s leđa ubio. Zversko mučenje Ljubo, kao već prekaljeni komunista, odmah se uključio u pripreme ustanka u Crnoj Gori, a kad se ukazala opasnost, kad je počelo hapšenje komunista i najistaknutijih aktivista pokreta otpora, on se, znatno pre Trinaestojulskog ustanka, sklonio iz

Vest da će na Trgu slobode u Nikšiću ovog leta konačno biti postavljen dostojan spomenik narodnom heroju Čedomiru – Ljubu Čupiću, nesumljivo je obradovala sve dobromisleće i slobodomisleće ljude, ne samo u Nikšiću i Crnoj Gori. Firmi Mehanizacija i programat koja je stala iza tog poduhvata i njenom čelnom čoveku Dušanu Đuroviću, koji će, prema nezvaničnim podacima, lično finansirati podizanje spomenika, to će biti za čast i ponos, a Nikšiću i državi Crnoj Gori za večnu sramotu i stid što se toga nisu setili za 76 minulih godina otkad je Čupić svojim predsmrtnim osmehom i držanjem na strelištu zadivio ceo slobodoljubivi, antifašistički svet. Porodica buntovnika Priča koja sledi posvećena je

Otkrića jednog filma: 27. mart 1941. između stvarnosti i mita U čemu je značaj 27. marta 1941. za srpsku istoriju? U slobodnom i slobodoljubivom izrazu osećanja nezavisnosti, suverenosti i identiteta srpskog naroda na njegovom životnom prostoru, možda sa malo više prkosa nego što je to kod drugih naroda, ali svakako u duhu moralne celovitosti njegove duše Otkriće nepoznatog filmskog materijala u arhivu „Filmskih novosti“ o demonstracijama u Beogradu 27. marta 1941. koje je autor ovih redova 2006. uklopio u dugometražni dokumentarac Pronalaženje duše – 27. mart između stvarnosti i mita ni danas nije izgubilo na aktuelnosti. Snagom autentičnog filmskog dokumenta, koji je osnovno ontološko svojstvo filmskog medijuma, ove pokretne slike otkrile su

Neobični Beograđani: Vera Turaković, dama koja pamti dane u Drugom svetskom ratu. Mada je napunila 93 godine, ova vedra starica slikovito pamti neobične detalje svog burnog života Nije čudo kada vremešni ljudi recituju stihove koje su naučili u osnovnoj školi, ali jeste ako sa pune 93 godine uče nove strofe, koje sa lakoćom izgovore. Pogotovo je neobično ako pričamo o nekome ko jasno prepričava događaje iz Drugog svetskog rata, pamti imena svakog bitnog učesnika u tim dramatičnim događajima, nekoga ko se i sada čudi sa kojom snagom je uspeo da se vrati sa prinudnog rada u nemačkoj fabrici topova. Vera Turaković je vedra starica iz Kupinova, a pre 93 godine