Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Simbol prkosa sili i smrti (5): Kuća sa šest spomenica

Datum objave: utorak, 27 marta, 2018
Veličina slova: A- A+

Pored Ljuba Čupića, u Narodnooslobodilačku borbu i jugoslovenski revolucionarni pokret se uključila i gotovo cela njegova porodica. U toj kući, osim njegovog ordena narodnog heroja – Ljubo Čupić je za narodnog heroja proglašen 1953. godine – stoji i šest Partizanskih spomenica 1941, koje su zavredela njegova braća i sestre.

Spomenik pod Trebjesom: Palim borcima NOB u Nikšiću Foto: B. Simonović i lična arhiva
Spomenik pod Trebjesom: Palim borcima NOB u Nikšiću Foto: B. Simonović i lična arhiva

Porodica partizana

Braća Ratko i Momčilo su bili među organizatorima i rukovodiocima pokreta otpora u Istočnoj Srbiji. Sestre Danica i Darinka i braća Drago i Veljko su aktivno delovali u ilegalnom pokretu u Beogradu, a najmlađa sestra Marta, sa nepunih sedamnaest godina, stupila je u proleterske partizanske brigade. Kasnije je postala supruga poznatog revolucionara Krsta Popivode.

Brat Vukan, ipak, predstavlja priču za sebe i zaslužuje koju reč više.

– Kao najbolji đak Pećke gimnazije, možda i jedan od najboljih u istoriji ove uzorne škole u periodu između dva svetska rata, uz to još i kumče kralja Aleksandra Prvog Karađorđevića, Vukan Čupić je dobio državnu stipendiju i kao osamnaestogodišnjak 1938. otišao u Francusku da studira medicinu – veli pukovnik Ivo Matović, poznati novinar i publicista, koji se pomno bavio istorijom ove porodice. – Obreo se u Marselju, u gradu u kojem je četiri godine ranije ubijen njegov kum.

Poliglota i intelektualni radoznalac, uz studije medicine, pisao je i oglede iz istorije, književnosti, filozofije i lingvistike pa ga je ondašnja štampa tog milionskog grada na jugu Francuske, koja je o njemu opširno pisala, nazivala “filozofom i poetom medicine”.

Vukan Čupić
Vukan Čupić

Sestra u partizane, brat u četnike

Sestra Ljuba Čupića, Darinka, ušla je u legendu. Nakon hapšenja u Beogradu, kad je u njenu ćeliju smrti u logoru na Banjici banuo kapetan Peter Kriger, folksdojčer iz okoline Crvenke, da nju i nekoliko njenih drugarica povede na gubilište u Jajincima, ona ga je pljunula i noktima mu ostavila duboke tragove na licu. Nije stigla do Jajinaca, likvidirana je na licu mesta…
Od svih desetoro Čupića, samo je najmlađi brat Martin iskoračio iz kolone rodoljuba i patriota opredeljenih za Narodnooslobodilačku borbu i revoluciju. On je stao i do kraja rata ostao pod četničkim barjakom. Pod nerazjašnjenim okolnostima, on se posle rata obreo u Australiji i neko vreme tamo živeo pod lažnim imenom. U Crnoj Gori se i danas prepričava da mu je bekstvo omogućila tadašnja vlast u Crnoj Gori upravo zarad porodice i slave Ljuba Čupića i ostale braće i sestara, a u tim pričama se najčešće spominje ime čelnika te vlasti Blaža Jovanovića. Po tim pričama, Čupić se 1956. godine, za vreme Olimpijskih igara u Melburnu, sreo i upoznao sa našim sportistima i nije odoleo – priznao im je ko je i odakle je. Nedugo potom pregazila su ga kola na ulici, a do danas je ostala sumnja da se to nije dogodilo slučajno.

Nije stoga iznenađenje da se kao takav, uz to odrastao i vaspitavan u duhu svetlih patriotskih i slobodarskih tradicija, odmah uključio u napredni revolucionarni pokret. Pored ostalog, on će se sa grupom zemljaka aktivno uključiti u spasavanje naših dobrovoljaca, učesnika u španskom građanskom ratu, koje su ilegalnim kanalima prebacivali u otadžbinu.

On će potom, nakon okupacije Francuske, učestvovati i u više oružanih akcija francuskog, De Golovog oslobodilačkog pokreta, ali će, kad je nemačka osvajačka mašina prodrla na obale Sredozemnog mora, u novembru 1942. godine napustiti Marselj, prebeći u Švajcarsku i studije nastaviti u Lozani.

Generalov zet

Dr Vukan Čupić je bio samosvojna ličnost i čovek koji se nije dao vezati u ideološke lance vlasti. O tome govori i činjenica da se on oženio Zorkom Jovanović, ćerkom proslavljenog, ali za vreme informbiroa prokazanog i likvidiranog načelnika Generalštaba Jugoslovenske narodne armije, generala Arsa Jovanovića.

U Švajcarskoj se, uz to, odmah povezao sa Lazom Latinovićem, Vojom Dragovićem i drugima iz Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije, koji je aktivno delovao u Ženevi. Njihov prevashodni zadatak je bio da okupljaju Jugoslovene koji su uspevali da umaknu iz nemačkih koncentracionih logora i prebegnu u Švajcarsku i da im potom pomognu da se prebace do Jugoslavije i uključe u jedinice NOP-a.

Uspeo je ipak da završi medicinu. Diplomirao je u julu 1944. godine i odmah postao asistent na Pedijatrijskoj klinici u Lozani. Kao blistav student, sa najboljim mogućim preporukama i velikim mogućnostima za napredovanje u struci, Čupić se ipak odaziva pozivu Vlade Federativne Narodne Republike Jugoslavije i već u septembru 1945. godine stiže u Beograd gde za početak radi na dečjoj klinici.

Znalac pet svetskih jezika, široko i svestrano obrazovan, nastavio je da širi znanje, prevashodno u oblasti medicine. Potpuno posvećen svojoj humanoj profesiji, bio je veoma otporan na pritiske politike, koja je, kao i svaka politika, pokušavala da manipuliše i iskoristi čoveka sa tako blistavom i bogatom biografijom.

Važio je za stručnjaka sa jasnom vizijom u oblasti brige o zdravlju mladeži, naročito u oblasti zdravstvene zaštite majke i deteta, po čemu se brzo pročuo i postao poznat u svetu medicine, posebno pedijatrije. Učestvovao je u brojnim misijama Unicefa, Rokfelerove fondacije i drugih međunarodnih medicinskih institucija i boravio u najvećim medicinskim centrima u svetu.

Osnivač beogradskog instituta

Nije stoga ni čudo – kaže na kraju Ivo Matović – da je Vukan Čupić postao vodeći inicijator i organizator pedijatrijske službe u celoj Jugoslaviji i osnivač glasovitog Instituta za zdravstvenu zaštitu majke i deteta u Beogradu. Od 1953. godine, on je postao i direktor te čuvene zdravstvene ustanove, koju je uspešno vodio više od dvadeset godina. Bio je uz to i redovni profesor na Medicinskom fakultetu u Beogradu i član Medicinske akademije nauka. Umro je u maju 1981. godine i sahranjen u aleji zaslužnih građana u Beogradu, a Institut za zdravstvenu zaštitu majke i deteta će desetak godina kasnije dobiti njegovo ime koje i danas nosi.

Autor: B. Simović

Sutra – Simbol prkosa sili i smrti (6): Namakao sebi omču na vrat

Izvor: Vesti online

Vezane vijesti:

Simbol prkosa sili i smrti (1): Dželati su pred njima drhtali

Simbol prkosa sili i smrti (2): Poslednji osmeh na snimku

Simbol prkosa sili i smrti (3): Fotografije kriju ubice

Simbol prkosa sili i smrti (4): Moj stric je bio Jugosloven

Simbol prkosa sili i smrti (6): Namakao sebi omču na vrat

Simbol prkosa sili i smrti (7): Vešanje na godišnjicu otpora

Simbol prkosa sili i smrti (8): Slikom upisan u večnost

Simbol prkosa sili i smrti (9): Nehru kleknuo pred Stevanom




Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top