Serbian
Armenian
Croatian
Dutch
English
French
German
Greek
Hebrew
Hungarian
Italian
Norwegian
Polish
Russian
Slovenian
SpanishUZURPACIJA ZEMLJIŠTA MEMORIJALNOG KOMPLEKSA U OPŠTINI JEZERO I NARUŠAVANJE NJEGOVOG IZGLEDA, ZNAČAJA I VELIČINE
Obraćamo vam se sa ciljem da informišemo javnost, relevantne institucije kao i ljude zainteresovane za očuvanje sjećanja na nevino postradale kako se žrtve fašizma iz 1941. godine u našem malom mjestu u Republici Srpskoj ponovo ubijaju nakon 80 godina. Radi se o parcelaciji i razmjeni zemljišta na kojem se nalazi spomen-obilježje iz Drugog svjetskog rata na području opštine Jezero, kao i aktivnostima koje narušavaju dostojanstvo i umanjuju značaj ovog memorijalnog kompleksa.
Lokacija je poznata pod nazivom Partizansko groblje, ali najveći dio imena žrtava čini Srpski Pravoslavni živalj koji je postradao u prvim mjesecima osnivanja NDH 1941. I ne samo imena, već se pod zemljom nalaze zemni ostaci žrtava koje su kasnije pronađene i zakopane na ovoj lokaciji.
Odlukom lokalnih vlasti u opštini Jezero iz 2007/2008. godine, prazan prostor u gornjem dijelu parcele na kojoj se nalazi spomen-kompleks iz Drugog svjetskog rata, određen je za gradsko groblje, koje je danas u velikoj mjeri popunjeno i, ako se nastavi dalje sa širenjem, prijeti da naruši izgled memorijalnog kompleksa koji je vidljiv sa magistralnog puta Bihać Jajce.
Uz dužno poštovanje svih ukopanih posljednjih 15 godina, kao i njihovih porodica, podizanje crnih mermernih spomenika u velikoj mjeri može da umanji privlačnost i uočljivost bijelih memorijalnih spomenika, što je već i sada donekle učinjeno.
Lokalna vlast u opštini Jezero, na čelu sa načelnicom Snježanom Ružičić, prije nekoliko godina otišla je korak dalje i na njenu inicijativu izvršila podjelu donjeg dijela parcele na kojoj se nalaze memorijalni spomenici žrtvama iz 1941. Naime, sa lokalnim preduzetnikom koji drži trgovinu pored memorijalnog kompleksa, Draganom Jaguzovićem, izvršena je razmjena zemljišta, pri čemu je dio parcele memorijalnog kompleksa sa glavnim ulazom ustupljen privatnom licu, dok je opština zauzvrat dobila od njega parcelu koja se nalazi desno pored groblja.
Postoje informacije mještana da nije čak ni cijela parcela data u zamjenu, već samo pola parcele, što ostavlja sumnju da će, kada se taj dio popuni za gradsko groblje, privatnik ponovo tražiti dalje ustupke kako bi dao i drugu polovinu parcele.
Na ovaj način napravljen je skandalozan presedan kojim se pogodovalo privatnom interesu, iako je proširenje gradskog groblja moglo biti realizovano na drugim lokacijama na teritoriji opštine, te nije bilo potrebno raditi razmjenu parcela sa ciljem širenja pored postojećeg groblja.
Ovih dana izvode se građevinski radovi koji, prema svemu sudeći, imaju za cilj izgradnju parking prostora na dijelu koji je nekada pripadao parceli memorijalnog kompleksa, jer je trenutno ograda groblja pomjerena dalje od glavnog puta, a sa budućeg parking prostora planiran je ulaz prema novoj parceli predviđenoj za proširenje groblja, a onda sa te parcele ulaz u memorijalni kompleks.
S obzirom na to da je dio parcele sa glavnim ulazom u memorijalni kompleks ustupljen privatnom preduzetniku, spomen-obilježje je ostalo bez direktnog i dostojanstvenog pristupa. Prema trenutnim obrisima projekta, pristup memorijalnom kompleksu vodio bi preko parkinga i nove parcele groblja, čime bi bio ozbiljno narušen integritet i dostojanstvo ovog svetog mjesta.(slika4)
Ovakav prostor ne bi smio postati predmet nikakvih uzurpacija ni sada niti u budućnosti, niti bi se smjele dozvoliti bilo kakve aktivnosti koje bi u budućnosti mogle tražiti veći prostor ili čak zakloniti pogled sa glavnog puta na bijele spomenike memorijalnog kompleksa.
Posebno ističemo sljedeće činjenice i zahtjeve:
- Razmjena parcela izvršena je na inicijativu načelnice Snježane Ružičić, iako su mještani ukazivali na problem koji ovakvi potezi vuku za sobom. Opština ima veliki prostor i gradsko groblje može da se otvori na nekoj drugoj lokaciji bez potrebe ugrožavanja memorijalnog kompleksa.
- Spomen-obilježje čuva posmrtne ostatke i uspomenu na 630 ubijenih civila iz 1941. godine iz okolnih sela koja danas pripadaju opštini Jezero i jedan mali broj boraca NOB-a.
- Riječ je o 99% Srpskom Pravoslavnom življu koje je pobijeno 1941. godine nakon stvaranja NDH, a imena na pločicama govore da se radilo o ženama, djeci i starcima, među njima i određen broj imena označenih kao novorođenčad.
- Na svega 500 metara od ovog mjesta nalazi se granica Republike Srpske i postoji mogućnost da je ciljano ovaj kompleks ostao baš u teritoriji koja danas pripada Republici Srpskoj.
- Sva imena na spomenicima su kvalitetno ugravirana na bakarnim pločama ćiriličnim pismom, što ovom memorijalnom kompleksu daje dodatnu kulturnu i istorijsku vrijednost, s obzirom na lokaciju mjesta kao i ugroženost ćiriličnog pisma.
- Parcela na kojoj se nalaze bijeli memorijalni spomenici mora hitno prestati da se koristi kao prostor gradskog groblja i treba biti stavljena pod zaštitu od dalje uzurpacije ili bilo kakvih radova koji mogu ugroziti vidljivost, uočljivost i pristupačnost samog kompleksa.
- Potrebno je jasno označiti granice između memorijalnog kompleksa i prostora koji je popunjen kao gradsko groblje, te postaviti neprozirnu ogradu kako crni mermerni nadgrobni spomenici ne bi narušavali vizuelnu i simboličku cjelinu memorijalnog prostora.
- Proširenje gradskog groblja na novu parcelu treba odmah obustaviti, jer bi pristup memorijalnom kompleksu preko groblja bio neprikladan i nedostojanstven, a u budućnosti bi stvarao gužvu i tražio ponovo proširenje što bi opet išlo na štetu memorijalnog kompleksa.
- Bijeli memorijalni spomenici moraju ostati vidljivi, uočljivi i direktno pristupačni sa glavnog puta, bez bilo kakvog narušavanja njihove cjeline i značaja.
- Na teritoriji opštine Jezero postoji dovoljno slobodnih površina za formiranje novog gradskog groblja, te ne postoji opravdan razlog za dalje širenje groblja na prostoru memorijalnog kompleksa koje već sada oskudjeva prostorom.
- Postoje ozbiljne sumnje da se prostor komercijalizuje zbog njegove pristupačne lokacije uz glavni put i trgovinski objekat, budući da se posljednjih godina na ovom groblju sahranjuju i lica iz drugih opština, čak i država, lica drugih vjera i nacionalnosti uz novčane naknade. Zbog toga se pristupilo ovom jeftinom i nakaradnom, a opet isplativom rešenju kako za lokalnu vast, tako i za preduzetnika koji drži trgovinu pored. Izgradnja parking prostora dodatno potvrđuje takvu namjeru.
- Posebno zabrinjava činjenica da se dio prostora nastao pomjeranjem ograde ka spomenicima godinama koristi za postavljanje kontejnera za otpad, kao i za spaljivanje smeća od strane radnika obližnje prodavnice, što predstavlja grubo narušavanje dostojanstva memorijalnog kompleksa.
Smatramo da je neophodno hitno zaustaviti sve dalje radove i aktivnosti koje ugrožavaju izgled, pristup i dostojanstvo ovog memorijalnog kompleksa, te pokrenuti postupak njegove trajne zaštite, a potom i uređenja u budućnosti kao zelenog parka, kako bi svojim vizuelnim identitetom i cjelinom privlačio putnike prolaznike i davao informaciju o stradanju Srba ovog kraja.
Spomen obilježje je staro 45 godina i već sada je ozbiljno narušeno. Postavlja se pitanje šta će biti za narednih 45 godina.
Učinite sve što možete da ovo naše ponižavanje nas samih od nas samih, nastalo iz neznanja prestane. Smiju nam se ljudi u prolazu dok mi ništa ne možemo da učinimo od bahatih političara.
Izvor: Neformalna grupa građana Jezero
Dodatak
Poreklo – Zaboravljeni zločin nad jajačkim Srbima u Podmilačju
