SKORO 30 ODSTO SVIH RATNIH ŽRTAVA PALO NAKON OKTOBRA 1944. GODINE

Zajedno sa stradanjem na Sremskom frontu i žrtvama „divljih čišćenja“ po Srbiji, gotovo 30 odsto svih ratnih žrtava u Srbiji palo je poslije oktobra 1944. godine, ističe istoričar Srđan Cvetković.

Cvetković u feljtonu „Čišćenje Srbije od `narodnih neprijatelja` 1944-1953“, koji je objavila „Politika“, naveo je da je na nivou Jugoslavije taj procenat znatno niži i kreće se od 15 do 20 odsto, odnosno oko 150.000 od ukupno oko milion žrtava, koliko se procjenjuje.

Broj stradalih u različitim akcijama „čišćenja“ po oslobođenju Srbije tokom 1944. i 1945. godine je veći od 70.000.

Žrtve su u Srbiji ubijane na različite načine, likvidacijama, osudom na smrt, umirale su u logorima, ubijane u potjerama i u pojedinačnim odmazdama. Od toga direktno streljanjem ubijeno je 35.000 ljudi, manje od 3.000 osudama na smrt, a više od 35.000 u logorima i na druge načine.

Zvaničan popis žrtava Drugog svjetskog rata, koji je sproveden pomoću boračkih organizacija 1964. godine došao je do 147.000 ratnih žrtava u cijeloj Srbiji, dok proračun Bogoljuba Kovačevića govori o njih 227.000 i u toj razlici vjerovatno treba tražiti, najvjerovatnije iz političkih razloga nepopisane žrtve poslije oslobođenja Srbije, navedeno je u feljtonu.

Početkom februara 1945. godine stigla je naredba sa vrha da se „uvede više reda i odgovornosti“ prilikom sprovođenja procesa likvidacije i da se osumnjičeni više prepuste državnim organima.

Indikativno je da je Milovan Đilas u svojim memoarima slično upozorenje stavio u usta samom Jospipu Brozu Titu.

U jesan 1945. godine, Tito je navodno na Politbirou KPJ uzviknuo „Prestanite već jednom sa tim likvidacijama. Smrtna kazna više nema efekta“.

Od sredine februara 1945. godine u Srbiji, a od druge polovine juna te godine i na teritoriji Slovenije i Hrvatske likvidacije bez suda polako postaju rijetkost, a državno-partijska represija se uglavnom institucionalizuje.

Izvor: SRNA