Prvi svetski rat je srpskom narodu doneo nezapamćena stradanja, muke, patnje, ali i mitske bitke kao i veliku pobedu. Upravo ta pobeda izvojevana verom i srpskim srcem, kao i pad Hazburške monarhije konačno donosi i ostvarenje vekovnog sna. Vekovnog ali dosanjanog sna da velika većina Srba živi u svojoj Otadžbini. Da bi razumeli težinu borbe koju su Srbi prošli kao i da u budućnosti ne bi pravili ili ponavljali greške moramo dobro upoznati svoju istoriju. Budemo li je pažljivo čitali i slušali nećemo zaboraviti ni propustiti ono najvažnije. Znaćemo kako su Srbi odmah po izbijanju Velikog rata masovno iz Austrougarske prelazili u Kraljevinu Srbiju i prijavljivali se u dobrovoljce. Ništa

Knjiga Boška Bojovića plete priču o topličkoj heroini Jeleni Šaulić Bojović. Mlada učiteljica postala borac Gajtanskog odreda U sali Skupštine opštine Pljevlja promovisana je knjiga Boška Bojovića “Jelena Šaulić Bojović – junaštvo je car zla svakojega”. O knjizi su govorili dr Veljko Đurić Mišina, direktor Muzeja genocida u Beogradu, novinar Milan Knežević i autor prof. dr Boško Bojović. Prethodno je episkop budimljansko-nikšićki i administrator eparhije mileševske Joanikije, sa sveštenstvom i monaštvom Arhijerejskog namesništva pljevaljskog, na Varoškom groblju održao parastos Jeleni Šaulić Bojović, koja je umrla 21. marta 1921. godine. Autor knjige prof. dr Boško Bojović, profesor na Sorboni, inače unuk Jelene Šaulić Bojović, govorio je o životu slavne Durmitorke. –

Spomenik junacima bitke na planini Gučevo, gde je na čuvenoj koti 708, srpska vojska, hladne kišne jeseni 1914, zadržala nadmoćnog neprijatelja čitavih 55 dana, bez smene vojnika i sa oskudnim pozadinskim snabdevanjem. Bili su ukopani na 20m od austrougarskih rovova, radi izbegavanja njihove artiljerije i izginuli bezmalo do poslednjeg. Pred kraj bitke rovove više nisu ni kopali, jer su naslaganim leševima svojih saboraca dizali bedem ispred kuršuma i gelera. Ovaj nadljudski podvig, u kasnijim vremenima dobrano zaboravljen, bio je ključ veličanstvenih pobeda srpske vojske na Ceru i Kolubari. Slava im! Vezane vijesti: Gučevo – prva bitka Broza i Draže | Jadovno 1941. Guslao u paklu borbi | Jadovno 1941. Srbe

Posle proboja Solunskog fronta, oko 1.500 preživelih topličkih ustanika priključilo se srpskoj i savezničkoj vojsci i učestvovalo u završnim borbama za konačno oslobođenje zemlje Ranjeni Kosta Kosovac, s malobrojnim ljudstvom, sve teže se kretao i izmicao pojačanoj poteri okupatora. Za njim su jurili 11. opolčenski puk, 18 bugarskih kontračeta i austrijski poterni puk. Poternim snagama komanduje lično general Nerezov, a zamenik mu je potpukovnik Atanasov. Austrijskim snagama naređuje pukovnik Klem. Krajem decembra 1917. godine, skriva se u okolini sela Grgura kod Blaca u topličkom kraju. Izdajnici, predvodeći okupatore, otkrivaju njegovo mesto boravka. Usamljen, Vojinović vodi poslednju odlučnu bitku na život i smrt. Ovoga puta nema proboja, jer nema sa kim,

Kako je vreme odmicalo, teror okupatora je pojačavan. Narodna volja je polako popuštala. Ustaničke četovođe gotovo svakodnevno su ginule, jedinice se rasturale, a pojedinci skrivali Rigorozne mere za likvidaciju četničkog i ustaničkog pokreta i naroda u Topličkom, Kosaničkom i Jablaničkom okrugu dovele su narod do potpunog fizičkog istrebljenja. Ta najdrastičnija mera, uz razne vidove ucena, potkupljivanja, nagrađivanja polako je slamala otpor naroda i boraca. Austrijanci su za svakog potkazanog jataka davali nagradu od 200 kruna, za mrtvog četnika 500, a za živog 1.000 kruna, Glava Koste Vojinovića bila je ucenjena na 40.000 kruna. Isprva, to nije nailazilo na prijem kod seljaka, pa se u austrijskom izveštaju od 7. jula 1917.

Krajem maja 1917. godine bugarska komanda je bila prisiljena da konstatuje: “U bugarskom području mir nije u potpunosti uspostavljen… ustanički pokret ponovo je oživeo u poređenju sa martovskim pokretom, koji je bio u velikom stilu, razlika je u tome što se mi danas suočavamo sa rasutim manevarskim četama”. Vojno bugarsko rukovodstvo je konačno svesno da se srpski četnici ne mogu uništiti jedinicama regularne armije, niti policijskim jedinicama. Zato komandant Moravske vojno-inspekcijske oblasti pukovnik Darvingov, koji je bio stari bugarski komita u Makedoniji, 16. jula 1917. godine, objavljuje naredbu o promeni taktike u borbi protiv srpskih četnika. Naredba sadrži i uputstvo pukovnika Tasova o formiranju i dejstvu “kontračeta”, čiju okosnicu čine

Vrhovna komanda srpske vojske odlučuje da pošalje svog izaslanika sa novim direktivama ustaničkim vođama. Nažalost, uputstva nisu stigla do vojvoda na ustaničkom području Izvještaj Vrhovnoj komandi u Solunu trebalo je da uruči delegacija koju su činili: pop Dimitrije Dimitrijević, Aleksandar Piper, Ratko Stefanović, Grk Petar Pikula, Proka Planić, Vlajko Vladisavljević i Vlastimir Vuković. Grupa je na put od 400 km pošla 23. jula 1917. godine iz sela Babice, na Kopaoniku. Putovanje dugo 35 dana odvijalo se uz stalne neprijateljske potere. Između Tetova i Gostivara došlo je do sukoba, gde je poginuo Ratko Stefanović. Pop Dimitrijević, Piper i Grk Pikula, posle okršaja, zarobljeni su na Suvoj gori, (kasnije sprovedeni u Niš

Više od hiljadu austrijskih vojnika svakodnevno je gonilo vojvodu Kostu Vojinovića. Doveli su specijalni graničarski bataljon iz Dalmacije. On je vešto izbegavao potere, ali i prihvatao borbu Oko 1.500 četnika svrstanih u manje čete i grupe dejstvovalo je s planina Kozjak, Kukavica, Goljak, Radan, Prolom, Arbanaške planine, Vidojevice i Pasjače. Manje borbe su vodili vojvoda Jovan Radović u istočnoj Srbiji, Kosta Vojinović na području Kopaonika i Jablanički odred u Gornjoj Jablanici, a odred vojvode Toška Vlahovića u Pustoj Reci. Da bi četnička borba bila ubojitija i nepredvidiva, preostale ustaničke jednice izvršile su reorganizaciju. Tako je za komandata Jablaničkog odreda, umesto kapetana prve klase Milinka Vlahovića, postavljen poručnik Dimitrije Begović, za

Autor: Nenad BLAGOJEVIĆ Posle okončanja srpsko-turskih ratova sedamdesetih godina pretprošlog veka, kada su se Osmanlije povukle na prostor južne Srbije, novooslobođeni krajevi bili su gotovo pusti. Tako retko nastanjeni bili su potpuno nezaštićeni, od upada šiptarskih i muhadžirskih bandi koje su otimale stoku, letinu i žene pri tome ubijajući muške glave i čineći razne zulume. Muslimane iz BiH koji su dobrovoljno napustili svoja imanja ne želeći da budu na teritoriji pod hrišćanskom vlašću turci su nazivali starom arapskom reči muhadžir što znači izbeglica. Sami muhadžiri nisu poslušali reči Alekse Šantića koji je kroz pesmu upućenu njima rekao svu istinu od koje su bežali.   Ostajte ovdje… Ostajte ovdje!…Sunce tuđeg neba, Neće

Teško je nabrojati sve strahote koje su činjene prilikom ugušenja ustanka. Narod je platio strašnu cenu bugarske okupacije. Uništena je mladost, kako bi se Srbi u korenu istrebili Zločini bugarskog okupatora su, u stvari, materijalizacija smišljene strategije uništavanja jednog naroda zarad proširenja sopstvene teritorije. Činjenice to jasno pokazuju: od novembra 1915. godine do aprila 1916. godine, pobijeno je oko 500 intelektualaca i oko 3.000 ostalih žitelja samo u Vranjskom okrugu; u Dubokoj dolini, Dubravi, Stojkovoj šumi, Romanovačkom potoku, Zankovoj livadi, Radičevoj njivi, Kobračevoj reci, Kaliferu, Radićevoj bari, Vlaškom dolu i pored reke Vrele zaklano je ili streljano 3.000 ljudi, žena i dece; u zloglasnoj Arapovoj dolini, iznad Leskovca, marta i

Okupator je sa dosta muka, uz žestok otpor srpskih boraca, uspeo da osvoji ustanička područja. Austrougarska vojska, zajedno sa Bugarima, 13. marta 1917. godine, ušla je u Prokuplje Posle teškog poraza na Mramoru, Austrougari su se brzo konsolidovali i nastavili nastupanje ka slobodnoj ustaničkoj teritoriji. Četovođa Radisav Tošić sa svojim borcima uspešno je pružao otpor, dobro se tukao i Novica Veljović, koji je štitio prilaze Malom Jastrepcu sa severne strane, ali je položaje morao da napusti jer je dobio hitno naređenje da zaustavi napad albanskih pljačkaša koji su upali u Kosanički srez i počeli da pale i pustoše sela. U jablaničkom i pustorečkom kraju vrlo hrabro, umešno i uporno borili

Na ustaničku teritoriju ubrzo su stigli austrougarski pukovi sa Soče, iz Rumunije i Italije, bugarske regimente sa Solunskog fronta i jedan deo žandarmerije iz Bosne i Hercegovine Okupatorske vlasti u početku narodnog ustanka u Toplici i Jablanici 1917. godine nisu pridavale veliku pažnju borbenim akcijama, ceneći da su one privremenog i ograničenog dejstva i da ne mogu da ugroze njihova interese. Situacija na terenu, međutim, bila je drugačija. Topličko-jablanički ustanici boreći se za slobodu svoje teritorije, u kasnijoj fazi dejstava, značajno su ugrozili železničke i putne komunikacije u dolini Južne Morave, Nišave i Vardara, koje su bile vitalno važne za nemačke, austrougarske i bugarske snage na Solunskom frontu. Srpski ustanici

Toplički ustanak je bio deo oslobodilačke borbe Srbije i saveznika u Prvom svetskom ratu. Stvorena je velika slobodna teritorija i formirana ustanička država sa centrom u Prokuplju Ustaničke borbe su se širile i na austrougarske okupacione zone. U Blacu je bio smešten austrougarski garnizon kojim je komandovao major Ratki. Ustanici su razradili plan za oslobođenje Blaca, tako što bi garnizon napali iz tri pravca, sa ciljem da se naselje opkoli streljačkim strojem. Iz pravca Prokuplja očekivala se pomoć od Koste Vojinovića sa odredom. Četama određenim za napad komandovali su Miloš Milošević, Jerotije Đenadić i Vučko Pantić. Napad na Blace započeo je 4. marta u 4 sata i trajao je 14