Između činova i korijena

Knjiga Đure Zatezala „Mihajlo barun Mikašinović od Zmijskog polja“ govori o prvom austrijskom generalu srpske nacionalnosti. Zbog ljubavi prema svom narodu, čija je prava štitio, na kraju je ražalovan i ostavljen da umre u bijedi i samoći

Mihajlo Mikašinović bio je vjeran svom narodu i svom pozivu, pa je završio kao tragičar u helenskim vremenima, rekao je penzionirani sociolog Svetozar Livada na promociji knjige „Mihajlo barun Mikašinović od Zmijskog polja“ autora Đure Zatezala. Knjiga je posvećena prvom Srbinu koji je u 18. vijeku postao austrijski general, ali je zbog ljubavi prema svom narodu, čija je prava štitio, bio ražalovan i ostavljen da umre u bijedi i samoći.

Izdavači knjige su Eparhija gornjokarlovačka i „Euroknjiga“, a u ime potonje okupljenima u dvorani SKD-a „Prosvjeta“ obratio se Nikola Lunić pročitavši recenzije koje ističu obrazovanost generala Mikašinovića, ali i sudbinu Krajišnika u austrijskoj službi.

Pomagao narodu

Podsjetivši da je Mikašinović rodom s područja Dubrava na Kordunu, koje pati od „viška istorije, manjka svijesti i neimanja para“, predsjednik „Prosvjete“ Čedomir Višnjić ukazao je na njegovo ktitorstvo, koje se vidjelo u financiranju gradnje i ukrašavanja crkava.

Mihajlo Mikašinović rođen je 1715. godine, a karijeru je ostvario u brojnim ratovima i sukobima: nakon bitaka u Češkoj, Italiji i Poljskoj 1745. postaje major i dobiva naslov baruna, uz oznaku „od Zmijskog polja“. Godine 1756. postaje pukovnik i komandant Varaždinsko-đurđevačke regimente, a 1760. carica mu uručuje barunsku diplomu koja važi za njegove rođake i potomke. Generalmajor postaje 1763, a godinu dana kasnije preuzima upravu u Karlovačkom generalatu, da bi 1766. dobio čin kraljevskog maršal-lajtnanta (podmaršala).

Sve vrijeme pomaže gradnju crkava, uključujući i kapelu a kasnije saborni hram Sv. Nikolaja u Karlovcu, biva jedan od učesnika crkveno-narodnih sabora i pomaže svom narodu.

Zbog optužbi da pomaže pravoslavnim svećenicima koji se zalažu za srpske interese i da šuruje s Rusijom, Mikašinović je 1771. ražalovan, a umro je bolestan tri godine kasnije.

– Iz Mikašinovićeve biografije vidi se da je bio ranjen, da je tri godine proveo u zarobljeništvu u Magdeburgu, da je štitio svoj narod u svim domenama života, da je bio donator i ktitor, da je smirivao nerazborite pobune i rizične ustanke, da se suprotstavljao svojom hrabrošću i dostojanstvom unijaćenju i intrigama, i da na kraju pada kao žrtva spletki, umirući relativno mlad, prikraćen u svemu. To što je bio hvaljen, uzdizan i čašćen do titule baruna ništa mu nije pomoglo, jer je protiv sebe u određenim trenucima imao nadređene, predstavnike klera i carske savjetnike – rekao je Livada.

Imena oficira

On je naglasio da knjiga postavlja i pitanja o velikom broju srpskih oficira u austrijskoj vojsci o kojima se malo zna jer nisu istraživani. Naime, Đuro Zatezalo je u knjigu uvrstio i imena 150 generala i admirala Srba u austrijskoj vojsci što ih je „izvukao“ iz djela Rade Milosavljevića „Prećutani generali“, koje govori o Srbima s najvišim činovima od 18. vijeka do 1918. godine, izrazivši nadu da će ih netko istražiti.

Historičar Drago Roksandić, koji je pohvaljen zbog napora da rasvijetli lik i djelo daleko poznatijeg feldmaršala Svetozara Borojevića, na promociji je, međutim, ukazao na dvojbenost nekih od spomenutih imena, ustanovivši da su zapravo bili Hrvati. Na to mu je Zatezalo odvratio da bi se netko od mlađih suradnika s Filozofskog fakulteta mogao pozabaviti istraživanjem o njima.

Nenad Jovanović

Izvor: