Istoričar Milivoje Ivanišević: Srpske žrtve mnogi hoće da obezvrede

U autorskom tekstu za „Novosti“ o stradanjima u 20. veku. Sve uporniji zahtevi za revidiranje broja ubijenih Srba

Pažljivo pratimo sve češće, ponekad i sramotne licitacije oko obima srpskih stradanja u prošlim ratovima i okupacijama tokom dvadesetog veka: Jasenovcu, Jadovnom, Starom sajmištu, „Bljesku“, „Oluji“ i mnogobrojnim stratištima na prostorima nekad zajedničke države. Sve je upadljivija želja da se obezvrede srpske žrtve i uzroci njihovog stradanja. Na nešto slično smo u dobroj meri oguglali u prethodnim decenijama.

Ali, to je bilo vreme kad su se na drugoj strani nalazili predstavnici naroda i nacionalnih manjina koje su prikrivale svoj doprinos srpskoj tragediji. Nažalost, danas se pojavljuju i lica srpske nacionalnosti koja svoju političku, možda i finansijsku, afirmaciju traže u dodvoravanju oponentima srpskih stradanja. Otuda sve uporniji zahtevi za revidiranje činjenica koje opterećuju nekadašnje, ili sadašnje okupatore i njihove domaće saradnike.

Traži se revizija čak i davno verifikovanih procena od oko 700.000 žrtava, koje, uglavnom, nisu bile sporne u proteklim decenijama.

Po svemu sudeći, ukupan broj žrtava, a pogotovo srpskih, što nas posebno opterećuje, nikad neće biti utvrđen sa apsolutnom preciznošću, ali je moguće da bude ustanovljen broj koji se nalazi u granicama dozvoljenih odstupanja. Uočljive su polemike u kojima se zaoštrava polarizacija između onih koji insistiraju na gore navedenom broju žrtava koncentracionog logora Jasenovac u Nezavisnoj državi Hrvatskoj 1941-1945. i onih koji to osporavaju, ili revidiraju, u svakom slučaju smanjuju. Na jednoj strani su srpski „ultranacionalisti“, a na drugoj srpski stručnjaci.

Na tako nešto naišli smo i pre nekoliko dana (21. maja) u zagrebačkom „Jutarnjem listu“. Sagovornik je bio Aleksandar Korb, kojeg apostrofiraju kao vodećeg svetskog stručnjaka za NDH i koji tvrdi da Srbi preuveličavaju broj od 700.000 stradalih u logoru Jasenovac, i da ta prohitlerovska država hrvatskog naroda nije izvršila genocid. Po njemu, „to je zapravo odvratna igra brojeva među nacionalistima, ali kada se radi o stručnjacima, među koje ubrajam i svoje kolege u Beogradu, oni znaju da se ne radi o 700.000 ljudi u Jasenovcu. Broj žrtava je nešto veći od 100.000. Broj od 700.000 žrtava koriste ultranacionalisti i neki političari, ali ne stručnjaci koji se bave proučavanjem Jasenovca ili Drugog svetskog rata“, izjavio je Korb za „Jutarnji list“, pri čemu se oslanja i na pomenute beogradske izvore.

Nije umesno, ako je reč o naučnom, a ne političkom pristupu, po svaku cenu osporavati tvrdnje prethodnih stručnjaka pre nego što se iznađe, ponudi i dokaže vlastiti nalaz. Stiče se utisak da je po njemu najveći stručnjak onaj koji procenjuje najmanje srpskih žrtava. Ako od ukupno nešto više od 100.000 žrtava oduzmemo hrvatske antifašiste, Jevreje i Rome, potvrdićemo Tuđmanovu procenu od oko svega 25.000 srpskih žrtava u jasenovačkom logoru.

Svakako da beogradski, a to znači srpski, stručnjaci, pogotovo ako su to oni Muzeja genocida, koje predvodi njegovo preosveštenstvo vladika Jovan, imaju za svetsku javnost, a ne samo za Hrvatsku, ogroman, možda i presudan značaj. Pogotovo kad su razlike između hrvatskih i srpskih stručnjaka ili „stručnjaka“ minimalne, kao što je sada slučaj. Međutim, pitanje je da li je spisak imena, ili identifikovanih žrtava, dovoljan dokaz za procenu ukupnog broja stradalih. Identifikovanje i davanje u javnost imena pokojnika je bez sumnje izuzetno human i plemenit poduhvat. Zaštititi svoju žrtvu od zaborava je najviši cilj i pravoslavne crkve i srpske države. A da je taj posao odložen za još koju deceniju i pomenuti bi broj bio znatno manji, možda i prepolovljen.

Do sada je na našem jeziku objavljeno 2.286 različitih knjiga o srpskim stradanjima u 20. veku, a od toga o Drugom svetskom ratu 1.300 naslova. To su naučne studije, monografije, zavičajne hronike i zbornici radova sa naučnih skupova, posvećenih stradanju srpskog naroda. Pitanje je koliko toga su u svojim istraživanjima obradili stručnjaci Muzeja genocida. Siguran sam da se u tih 1.300 knjiga nalaze i imena izvesnog broja srpskih žrtava jasenovačkog koncentracionog logora. Da ovom prilikom ne navodim i ostale izvore, kao ni literaturu o srpskim stradanjima objavljenu na ruskom, francuskom, engleskom i ostalim jezicima.

Nažalost, sve to neće biti dovoljno da saznamo imena svih 700.000 stradalih, ali će smanjiti razliku između ukupnog broja i broja onih čija su nam imena nepoznata.

NESPORNO I KRLEŽI

Ne može se zanemariti činjenica da čak ni najuglednijem hrvatskom intelektualcu tog vremena Miroslavu Krleži nije bilo sporno 700.000 ubijenih u Jasenovcu. On je tu brojku naveo u Enciklopediji Leksikografskog zavoda FNRJ. Njemu je jedino bilo važno da se kao zločinci ne pominju Hrvati, već umesto Hrvata neke neidentifikovane, kako ih on naziva, „kvislinške ustaše“.

Autor: Milivoje Ivanišević

Izvor: NOVOSTI

Vezane vijesti:

Dragan Cvetković: Jasenovac je paradigma stradanja

Reagovanje Međunarodne komisije za istinu o Jasenovcu na izjavu Episkopa Jovana Ćulibrka za „Nedeljnik“

Dragan Vujičić: Odgovor V. Đuriću Mišini ili Do koliko …

U JASENOVCU UBIJENO IZMEĐU 122.000 I 130.000 LjUDI …

O Jasenovcu se znaju sve činjenice, ostalo su interpretacije …

SANU: Jasenovac – najstrašnija srpska riječ

Ivanišević: Srpske žrtve nestanu kad ih zločinci popisuju …

Ubijeno 53 odsto srpskog stanovništva | Jadovno 1941.

Stradala 721. 000 Srba, što je 80 odsto ukupnih gubitaka …