Jadovnička tribina „Ko ne nauči, njemu se ponovi“ u Novom Sadu

U organizaciji „Pravoslavnog udruženja Sveti Sava“ iz Novog Sada i udruženja „Jadovno 1941“ iz Banja Luke, u Novom Sadu je 26. decembra održana tribina „Ko ne nauči, njemu se ponovi“ na kojoj je govorio Dušan Bastašić, predsednik udruženja „Jadovno 1941“ iz Banje Luke .

Piše: Đurđica Dragaš

Tema tribine bilo  je  negovanje kultura sećanja, a glavna poruka da stradanje koje je srpski narod doživeo u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj mora da bude deo kolektivnog pamćenja. To se, kako je ocenjeno, može postići samo zajedničkim delovanjem svih segmenata društva. Posebno mesto u tom „lancu“ zauzimaju Srpska pravoslavna crkva, naučne institucije koje se bave istoriografijom i muzejskom delatnošću kao i  obrazovni sistem kroz koji bi istina o stradanju našeg naroda trebalo da stigne do naše dece.

Na početku tribine prikazan je film „Paška plava grobnica“ koji su, na autentičnoj lokaciji, snimili članovi udruženja „Jadovno1941“. 

Pjesmu „Bezimena“ iz svoje knjige pjesama „Jer mi smo ista krv“ govorila je Đurđica Dragaš, član udruženja Jadovno 1941.

Dušan Bastašić je podsetio  učesnike tribine da je na tom hrvatskom ostrvu u leto 1941. godine osnovan ustaški logor za Srbe i Jevreje, kao i prvi logor za žene i decu u Drugom svetskom ratu. U kamenoj pustinji ostrva i u vodama Jadranskog mora surovo je skončalo između 8 i 15 hiljada ljudi. Tačan broj žrtava nije utvrđen.

Rt Slana na ostrvu Pagu, bio je deo sistema logora Gospić – Jadovno – Pag u kojem su za nešto manje od četiri meseca ustaše pogubile oko 40 hiljada ljudi. Među njima je bilo 38 hiljada Srba, a ostalo su Jevreji, Romi i ideološki protivnici NDH. 

Bastašić, čiji su članovi porodice stradali u tom kompleksu logora (najverovatnije na Pagu), već  gotovo dve decenije predano se trudi da istina o stradanju stigne do što većeg broja ljudi. Zahvaljujući udruženju koje vodi,  Velebit, Pag, ali i ostala stratišta na tom prostoru posetilo je više hiljada ljudi.  Petnaest godina za redom udruženje je organizovalo molitvene skupove nad Šaranovom jamom, a postavljeno je i devet časnih krstova na mestima masovnih stradanja. 

Za razliku od spomen ploča koje su tri puta uništavane u uvali Slana na ostrvu Pagu, krstove, kako je istakao Dušan Bastašić, niko ne dira. Oni su nemi, ali stameni svedoci stradanja koje, kako je rekao, ne sme da se zaboravi.

Nažalost, jedinom krstu koji su članovi udruženja postavili u Srbiji maja meseca ove godine, preti uklanjanje.

Bastašić je okupljene obavestio da je Jevrejska opština Zemun tražila da se sa Zemunskog groblja ukloni krst koji je postavljen na masovnoj grobnici u kojoj počiva šest i po hiljada Srba ubijenih u Prihvatnom logoru Zemun. Protiv Bastašića su podneli i krivičnu prijavu zbog, kako je navedeno, širenja rasne i verske mržnje i netrpeljivosti. Jevrejska opština tvrdi, naime, da se ta grobnica nalazi na delu zemunskog groblja koje je u njihovom vlasništvu pa,  shodno tome, postavljanje krsta smatraju skrnavljenjem groblja.

Bastašić je izrazio nadu da do uklanjanja krsta neće doći jer, kako je rekao, to bi bio poraz celokupnog srpskog društva. Ako u Srbiji, nad grobnicom u kojoj počivaju Srbi (a ne bezimene žrtve fašizma kako piše na skromnom spomeniku podignutom početkom pedesetih godina) ne može da stoji pravoslvni krst, onda smo u velikom problemu, i kao država i kao narod, zaključio je predsednik udruženja „Jadovno 1941.“ iz Banja Luke. 

Iako vrlo zadovoljan odzivom na tribinu i punim prostorijama udruženja „Sveti Sava“, Bastašić je upozorio da se u širenje istine i stradanju Srba u NDH moraju uključiti zvanične institucije Srbije i Republike Srpske, a posebno obrazovni sistem od kojeg, u velikoj meri, zavisi šta će i koliko o tome znati generacije koje tek stasavaju.

---

Od istog autora: KOLUMNISTI – PRIJATELjI: Đurđica Dragaš