Otvorena izložba o stradanju stanovnika Gradiške

Istorijska izložba „Stradanje stanovnika Bosanske Gradiške u ratnoj 1915. godini“, autora Bojana Vujčića otvorena je večeras u galeriji Zavičajnog muzeja Gradiška.

Autor Bojan Vujčić rekao je da je posjetiocima predstavio izložbu dokumenata i arhivsku građu iz Austro-ugarskog arhiva koji je bio smješten, a kasnije i zaboravljen na tavanu stare Vijećnice, a pronađena je prije nekoliko godina tokom rekonstrukcije fasade i krova zgrade.

„To si istorijski izvori prvog reda i njihova obrada i dalje traje. Do sada je arhivirano više od 4.000 dokumenata, a procjenjuje se da je još 7.000 dokumenata o tom periodu Gradiške i dalje neobrađeno i nearhivirano“, rekao je Vujčić.

Prema njegovim riječima, ova izložba je nastavak prošlogodišnje o početku Prvog svjetskog rata i njegovom uticaju na život u Gradišci kojoj je prethodila izložba „Gradiška pred Prvi svjetski rat“.

„Ova treća izložba o tom periodu u Gradišci kroz razna dokumenta opisuje stradanje naših predaka prije tačno stotinu godina, ne zaobilazeći ni najmanje pore društvenog života“, naveo je Vujčić.

On ističe da izložba objelodanjuje zvanična dokumenta Zemaljske vlade, intimna pisma vojnika sa ratišta i huškačka pisma samih stanovnika Gradiške, razne molbe i žalbe zbog teških životnih uslova, te stanje u privredi koja je svom snagom okrenuta ratnim potrebama.

„Obrađena je i tema školstva, vjeronauke i njene zabrane u školstvu, te ćirilica koja je zabranjena u službenoj upotrebi novembra 1915. godine“, rekao je Vujčić.

On kaže da je tokom istraživanja pronašao veoma rijetka dokumenta o Veljku Čubriloviću iz Gradiške, koji je u „sarajevskom procesu“ bio prvi od trojice zatvorenika koji su osuđeni i obješeni zbog atentata na austro-ugraskog prestolonasljednika Franca Ferdinanda. Veljko Čubrilović obješen je 3. februara 1915. godine.

Na izložbi su predstavljani dokumenti koji govore o Banjalučkom veleizdajničkom procesu /1915-1916/, na kojem je optuženo četvoro stanovika Gradiške, zbog saradnje sa srpskim kulturnim udruženjima „Narodna odbrana“, „Srpski sokol“ i „Pobratimstvo“.

„U posebnom poglavlju obrađeno je stradanje stanovništva Gradiške u logoru Arad, te u drugim logorima i zatvorima“, ističe Vujčić.

Vujčić je kaže da je tokom pripreme izložbe i uvida u razna dokumenta stekao utisak da među narodima u Gradišci u Prvom svjetskom ratu „nije bilo toliko zle krvi kao što je to bilo tokom Drugog svjetskog rata“.

„Postoje svjedočenja o međusobnom pomaganju srpskih, muslimanskih i hrvatskih društava u tom periodu istorije Gradiške“, smatra Vujčić.

Izložba „Stradanje stanovnika Bosanske Gradiške u ratnoj 1915. godini“ će za posjetioce Zavičajnog muzeja biti otvorena do kraja novembra.

Izvor: Radio Televizija Republike Srpske

Vezane vijesti:

Obilježavanje početka Prvog svjetskog rata

otvorena interaktivna izložba o prvom svjetskom ratu