Danas 96 godina od smrti kralja Petra Prvog Oslobodioca

Danas se navršava 96 godina od smrti kralja Petra Prvog Karađorđevića, najvoljenijeg srpskog kralja, koji je Srbiju zadužio mnogo, prije svega liberalno-demokratskim pogledom na svijet i velikim pobjedama u Prvom svjetskom ratu.

Kralj Petar Prvi Oslobodilac ostaće upamćen u srpskoj istoriji kao evropski liberal, prvi ustavni vladar, vrhovni komandant herojske oslobodilačke vojske, ali prije svega kao vladar koji je imao razumijevanja i volio svoj narod.

Kralj Petar je na vlast došao nakon majskog prevrata 1903. godine i ubistva posljednjeg srpskog vladara iz dinastije Obrenović, Aleksandra i njegove supruge Drage, a vladao je sve do svoje smrti 1921. godine.

Petar je bio Karađorđev unuk, i treći sin Perside i kneza Aleksandra Karađorđevića.

Borio se u francuskoj vojsci u Francusko-pruskom ratu, pridružio se kao dobrovoljac pod pseudonimom Petar Mrkonjić u Bosanskohercegovačkom ustanku protiv Osmanskog carstva.

Od samog početka svoje vladavine, kralj Petar Prvi suočio se sa ozbiljnim preprekama – zemlja je bila rastrzana unutašnjom političkom borbom, a Austrougarska, isprva naklonjena novom srpskom kralju, postala je ubrzo otvoreni neprijatelj Srbije, naročito poslije krize izazvane aneksijom BiH 1908. godine.

Pod vrhovnom komandom Petra Prvog, Srbija je pobijedila u oba Balkanska rata, protiv Turske 1912. i Bugarske 1913. godine, i Srbiji su pripojene oslobođene teritorije Raške oblasti, Kosova, Metohije i Makedonije.

Zbog stalnih i teških napora u Balkanskim ratovima, zdravstveno stanje kralja Petra Prvog se pogoršalo i on je 24. juna 1914. prenio kraljevska ovlašćenja na prestolonasljednika Aleksandra.

Mjesec dana kasnije, Austrougarska je objavila rat Srbiji, čime je započeo Prvi svjetski rat.

Vijest o Prvom svjetskom ratu dobija u Vranjskoj banji i odatle odlazi na front, a nakon veličanstvenih pobjeda na Ceru i Kolubari 1914, i ulaska Njemačke i Bugarske u rat 1915, srpska vojska bila je prinuđena na povlačenje i napuštanje zemlje.

Albanska golgota ostavila je velikog traga na zdravlje ostarjelog kralja, ali on je, ipak, doživio da dočeka konačnu pobjedu i oslobođenje Srbije, i stvaranje nove države – Kraljevine SHS, nastale ujedinjenjem Srba, Hrvata i Slovenaca.

Kralj Petar Prvi Karađorđević umro je 16. avgusta 1921. godine, a sahranjen je šest dana kasnije na Oplencu, zadužbini Karađorđevića.

Kralj Petar je osnovnu školu i gimnaziju završio u Beogradu, a dalje školovanje je nastavio u Ženevi.

Po završenom školovanju septembra 1861, Petar se upisuje u pariski Koledž Sen-Barb, a 1862. u čuvenu vojnu Akademiju Sen-Sir koju završava 1864. godine.
U Parizu se bavio fotografijom i slikarstvom, i usavršavao svoje vojničko i političko obrazovanje.

Ono mu je otvorilo vidike ideja političkog liberalizma, parlamentarizma i demokratije, te je preveo čuveno djelo engleskog filozofa i politikologa Džona Stjuarta Mila „O Slobodi“.

U ljeto 1883. godine oženio se crnogorskom princezom kneginjom Ljubicom-Zorkom, sa kojom je imao petoro djece.

Što se tiče njegove političke karijere, nakon ubistva kneza Mihaila Obrenovića u maju 1868. godine, donesena je odluka da se Karađorđevićima zabrani povratak u zemlju i oduzme sva imovine.

Nakon neuspjele Topoloske bune 1877. uključio se aktivno u politički život Srbije.

Majski prevrat označio je i povratak Karađorđevića na presto, pa je tako nakon što je vojska izvela državni udar, knežević Petar Karađorđević proglašen za kralja.

Petar je krunisan 21. septembra 1904. godine, a nakon 45 godina Karađorđevići su ponovo došli na čelo Srbije.

Izvor: SRNA

Vezane vijesti:

Dvije tajne o Kralju Petru vezane za Nevesinjsku pušku …

Bez milosti prema stanovništvu

Kad vladari dele sudbinu naroda | Jadovno 1941.