Kolaboracionistička štampa: Manipulacije informacijama (5)

Krijući se iza namere da čitalaštvu ponudi pouzdanu i konkretnu informaciju, redakcija „Obnove” zapravo je sarađivala s okupatorom

Aleksandar Stojanović

Značajno mesto u sadržaju „Novog vremena” imala je sportska rubrika, koja je često objavljivana na zasebnoj stranici i sa raskošnim ilustracijama. Ovaj list redovno je objavljivao redosled programa na radiju, kao i najave kulturnih i društvenih dešavanja u Beogradu i unutrašnjosti. U najvećem broju izdanja postojali su i mali oglasi, kao i „lične i porodične vesti” – informacije o veridbama, venčanjima, sahranama, proslavama krsnih slava i slično – te čitulje i pomeni. Neretko su objavljivani i dodatni kulturnoobrazovni sadržaji, poput lekcija nemačkog jezika ili popularnih romana u nastavcima.

Analizom sadržaja tekstova objavljenih u „Novom vremenu” tokom okupacije stiče se utisak da su objektivnost i kvalitet informisanja vremenom opadali, te da se list od relativno pouzdanog izvorišta servisnih informacija – objektivnost u izveštavanju o stanju na frontovima nije ni bila moguća usled okupatorske cenzure – postepeno pretvarao u oruđe ideološke propagande okupatora i njegovih srpskih saradnika. Ovo posebno važi za period od polovine marta 1943. godine do oktobra 1944. godine, u kojem je glavni i odgovorni urednik lista bio Stanislav Krakov. Broj antikomunističkih tekstova eksponencijalno je rastao sa svakim porazom osovinske vojne sile, a ulagan je i veliki napor da se u što negativnijem svetlu pri­ kažu Narodnooslobodilačka borba i ratni angažman KPJ.Drugi najznačajniji kolaboracionistički list u okupiranoj Srbiji bio je „Obnova”, pokrenut početkom jula 1941. godine. Zamišljena kao večernji list, „Obnova” je objavljivana svakog dana u 16.30 časova, zbog čega je njeno primarno tržište bio Beograd sa okolinom. Izdavač i vlasnik lista bilo je „Srpsko izdavačko preduzeće” a. d. Redakcija se prvobitno nalazila u Poenkareovoj ulici br. 31 (današnja Makedonska ulica), a potom je premeštena u zgradu u Dečanskoj br. 31, u kojoj se nalazila i redakcija „Novog vremena”. List je štampan u štampariji Beograd. Obim i format su varirali i opadali s protokom vremena: prvobitni format 44h30 cm smanjen je na 37h27 cm, dok je obim sa prvobitnih 8–12 stranica, vremenom spao na svega četiri stranice u poslednjim mesecima pred oslobođenje. Prvi urednik „Obnove” bio je Milan Jovanović Stoimirović, predratni šef propagande dr Milana Stojadinovića i urednik više glasila JRZ. Značajna zaduženja u prvoj redakciji lista imali su Miodrag Mihajlović Svetkovski (politička rubrika), Ratko Živadinović, (nasledio političku rubriku od preminulog Svetkovskog 2. septembra 1941. godine), dr Nikola Marinković (teme iz kulture i društva) i Mića Dimitrijević (sadržaji vezani za dešavanja u Beogradu).

Na mesto glavnog i odgovornog urednika „Obnove” postavljen je 27. oktobra 1941. godine (od 98. broja) Stanislav Krakov, koji se na čelu li­ sta

zadržao do preuzimanja „Novog vremena” u martu 1943. godine. Posle prelaska Krakova u „Novo vreme”, urednik „Obnove” postaje Ratko Živadinović, koji je na toj funkciji ostao sve do prestanka izlaženja lista, početkom oktobra 1944. godine.

Po svom karakteru i sadržaju „Obnova” se umnogome razlikovala od „Novog vremena”. Iako je, poput najtiražnijeg kolaboracionističkog lista, prenosila nemačke agencijske vesti i poruke srpskom narodu, kao i različite servisne informacije, u sadržaju i uređivačkom pristupu „Obnove” od prvog broja postojala je jasna ideološka komponenta. U jednom od prvih objavljenih tekstova, pod naslovom „Srpska štampa”, i samo uredništvo istaklo je kako ne želi da „Obnova” bude čisto informativni list „koji izlazi da zgrće pare” i „draži svoje čitaoce senzacijama”, već da služi i ideološkim raspravama, kako bi „pomirila ideološko i informativno”. Krijući se iza namere da čitalaštvu ponudi pouzdanu i konkretnu informaciju, ali i politička i ideološka tumačenja, redakcija „Obnove” zapravo je najtešnje sarađivala sa okupatorom i kolaboracionističkom vladom na poslu „upodobljavanja” okupirane Srbije merilima i ciljevima Hitlerove „Nove Evrope”. Znatno više nego „Novo vreme”, služila je kao sredstvo ideološke indoktrinacije stanovništva i manipulacije informacijama.

U  „Obnovi”  su  redovno  objavljivani detaljni izveštaji o radu različitih organa kolaboracionističke uprave, prenošeni govori Milana Nedića i njegovih ministara, štampani politički tekstovi u kojima je napadana Kraljevina Jugoslavija, njena spoljna politika i kultura. Ekstenzivnim izveštavanjem o različitim narodnim skupovima u unutrašnjosti i radnom angažmanu srpskih seljaka i radnika na obnovi zemlje, stvarana je lažna slika o tobožnjoj zemlji koja se diže iz pepela i u kojoj postoji jedinstvo kolaboracionističke uprave i stanovništva.

(nastaviće se)

Izvor: POLITIKA, ponedeljak 20 jun 2016., str. 28

Vezane vijesti:

Kolaboracionistička štampa: Ubiti sve golubove pismonoše (1)

Kolaboracionistička štampa: Spisak režimskih novinara (2)

Kolaboracionistička štampa: Aprilska šala protiv lažnog pisanja (3)

Kolaboracionistička štampa: Prenošenje poruka okupatora (4)