Strašna godišnjica za Smederevo: Kad je poginulo pola grada

Datum objave: sreda, 6 juna, 2012
Objavljeno u Ostala stratišta
Veličina slova: A- A+

Smederevo-eksplozija.jpg

U Smederevu je na današnji dan, prije 71. godine, eksplodirala municija smještena na otvorenom u srednjevekovnoj tvrđavi despota Đurđa Brankovića. U eksploziji je poginulo više od polovine stanovnika grada.

Svake godine, 5. juna u 14.14 lokomotive na smederevskoj železničkoj stanici zavijanjem sirena podsjete stanovnike da je tog dana 1941. u trenu poginula polovina građana Smedereva i onih koji su se zatekli u tom gradu pazarnog dana.

Eksplodirala je municija lagerovana na otvorenom prostoru u smederevskoj tvrđavi. Nije utvrđen uzrok eksplozije, nepoznat je broj poginulih. Najveći broj žrtava sahranjen je bezimen u zajedničkoj grobnici na samom ulazu u groblje.

Pisac knjige „Traganje za istinom“ u vrijeme eksplozije, radnik Železničke radionice Smederevo i putnik na zadnjoj platformi poslednjeg vagona, Miroslav Stanković, izračunao je da se tog dana na grad sručilo najmanje 4.000 tona kamena iz zidina tvrđave.

Postoji svjedočenje da je kamen veličine vodeničnog točka pao u vinograd udaljen više od tri kilometra od tvrđave.

Na mjestu eksplozije nastao je krater dubine devet i prečnika 50 metara.

Prvu procjenu o pogibiji 4.000 ljudi dala je njemačka komanda u Beču. Posle Drugog svjetskog rata broj žrtava je kontinuirano smanjivan dok nije prepolovljena procjena njemačke komande.

Na spomen kosturnici, podignutoj 1942. upisano je 485 imena. Nisu upisana imena stradalih putnika voza 4714. Zna se da su vagoni, zbog pazarnog dana i dijeljenja svjedočanstava učenicima gimnazije, bili prepuni i da je i na platformama svakog vagona stajalo po desetak putnika.

Istog dana prosvetni radnici iz čitavog sreza primali su plate u Smederevu kao i glumci Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada jer je u Smederevu bilo sjedište Dunavske banovine.

U telegramu upućenom iz Železničke stanice Smederevo komesaru Srpske državne železnice 9. juna 1941. stoji da je iz ruševina izvađeno 16 vagona i dve lokomotive, a da je još devet vagona pod ruševina.

Prema pomenutom telegramu kompozicija je imala najmanje 25 vagona sa više od 2.000 putnika. Preživjelo je 20 putnika.

Prema „Izveštaju likvidacione komisije izvanrednog komesarijata za obnovu Smedereva“ od 2.393 privatnih objekata u građevinskom reonu grada, u eksploziji je neoštećeno bilo 25 zgrada.

Voz je kasnio u polasku da bi kompoziciji bila dodata još jedna lokomotiva.

Više autora u novinskim tekstovima i knjigama o tom događaju eksploziju su pripisali diverziji komunista, pominjan je i Mustafa Golubić kao izvršilac, ali bez navođenja ozbiljnih dokaza.

Izvor: frontal

 




Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top