Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Prijatelj Srba iz najtežih dana: Godišljica smrti Arčibalda Rajsa

Datum objave: sreda, 8 avgusta, 2018
Veličina slova: A- A+

Danas se navršava 89 godina od smrti istaknutog humaniste, kriminologa i prijatelja Srbije Arčibalda Rajsa, čije su poruke iz njegovog antologijskog djela „Čujte, Srbi“ o mentalitetu, snazi, ponosu, slobodarskom duhu, ali i slabostima i greškama Srba i danas, možda, aktuelnije nego ikada.

Rajs je bio švajcarski forenzičar, publicista, doktor hemije i profesor na Univerzitetu u Lozani. Istakao se kao kriminolog radom na istraživanju zločina nad srpskim stanovništvom u vrijeme Prvog svjetskog rata.

On je važio za najvećeg prijatelja i jedno od najznačajnih imena u srpskoj istoriji, čovjek koji je sam razbio stravičnu njemačku i austrijsku propagandu, modernizovao srpsku policiju do te mjere da su joj se Amerikanci divili.

U Srbiju je došao da istražuje zločine austrougarske, njemačke i bugarske vojske nad civilnim stanovništvom, na poziv srpske Vlade 1914. godine.

Pred kraj života objavio je svoj ratni dnevnik u knjizi „Šta sam vidio i proživio u velikim danima“, a prije toga objavio je „Pisma sa srpsko-makedonskog fronta“, dok je kao svoje posmrtno zavještanje srpskom narodu ostavio neobjavljen rukopis knjige „Čujte Srbi!„.

U spisu je dobronamjerno upozoravao Srbe na njihove mane, za koje misle da su vrline, podsjeća da su im njive zarasle, obrazovanje skromno, a elita korumpirana.

Rudolf Arčibald Rajs rođen je 8. jula 1875. godine u njemačkoj pokrajini Baden.

Rajsa je 1914. godine srpska Vlada pozvala da ispita masovne ratne zločine koje su austrougarske, njemačke i bugarske trupe počinile nad stanovništvom Srbije.

Period od 1914. do 1918. godine Rajs je sa kratkim prekidima proveo sa srpskom vojskom na Krfu, Solunskom frontu i Kajmakčalanu, prvo kao neutralni isljednik, a potom kao švajcarski dobrovoljac srpske vojske.

Rajs se vratio u Beograd sa oslobodiocima 1. novembra 1918. godine, a u poslijeratnom periodu /1918-1921/, dao je ostavku na profesorsko mjesto u Lozani i nastanio se u Beogradu, sa željom da učestvuje u izgradnji novog života u razorenoj Srbiji.

Preminuo je 8. avgusta 1929. godine u 4.30 časova, u Beogradu. Uzrok smrti bila je moždana kap kao posljedica žučne svađe sa prvim komšijom, bivšim ministrom, Milanom Kapetanovićem koji ga je, po nekim svjedočenjima, opsovao.

U tri sata popodne, 9. avgusta 1929. godine, tijelo Arčibalda Rajsa bilo je prevezeno automobilom u Opštu državnu bolnicu, gdje je, prema poslednjoj želji pokojnikovoj, trebalo da se izvadi njegovo srce radi prenosa na Kajmakčalan.

Posmrtni ostaci Rajsa potom su preneseni u Oficirski dom, gdje su bili i izloženi na počasnom katafalku, sve do sahrane, koja je obavljena 10. avgusta 1929. godine u popodnevnim časovima na Topčiderskom groblju.

Prijatelj za sva vremena, kako su ga zvali, sahranjen je sa generalskim počastima i po pravoslavnom obredu, kraj svoje miljenice male Nade Favra.

Opelo je služio Njegovo preosveštenstvo episkop karlovački Irinej sa 15 sveštenika, a sahrani je prisustvovao veliki broj građana, među kojima, izaslanik kralja Aleksandra Prvog Karađorđevića, predstavnici vlasti, Rajsovi saborci.

Po Rajsovoj želji, njegovo izvađeno srce odneseno je u urni na Kajmakčalan, gdje je sahranjeno zajedno sa ostalim oslobodiocima Solunskog fronta.

Na urni, koja je polomljena prilikom naleta Bugara u Drugom svjetskom ratu, pisalo je: „Ovde u ovoj urni, na vrhu Kajmakčalana, Zlatno srce spava. Prijatelj Srba iz najtežih dana. Junak pravde, istine i prava. Švajcarca Rajsa, kom` nek je slava!“.

U Beogradu spomenik Rajsu nalazi se u Topčiderskom parku.

Izvor:IN4S

Vezane vijesti:

Arčibald Rajs: Srpska vojska na „Kapiji slobode“

Veliki prijatelji Srbije : Srbi u ogledalu

Obeležena godišnjica smrti Arčibalda Rajsa

 




Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top