Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Beograd bio jedan od prvih koncentracionih logora u Evropi?

Datum objave: ponedeljak, 2 novembra, 2015
Veličina slova: A- A+
Veljko Đurić Mišina
Veljko Đurić Mišina

Na čijoj teritoriji je bio logor na Starom sajmištu
Na otvaranju seminara o holokaustu za nastavnike istorije, 7. oktobra 2015, ministar nauke i tehnološkog razvoja Srđan Verbić, ponovio je jednu neistinu koja se, pod hrvatskim uticajem, odavno i svesno plasira u srpskoj javnosti u nameri da se optuže Milan Nedić i Srbija za učešće u nemačkom velikom zločinu nad Jevrejima. Radi se, naime, o tvrdnji da je u Beogradu bio jedan od prvih koncentracionih logora u Evropi. Istine radi, da se podsetimo činjenica koje je prihvatila istorijska nauka:

Na sam dan nemačkog napada na Jugoslaviju, 6. aprila, Adolf Hitler je izdao „Opšte smernice“ za rasparčavanje zemlje. U njima je nemačka okupaciona uprava predviđena za „Staru Srbiju“. Taj termin zahteva objašnjenje. U jeziku srpskih političara, naučnika i novinara XIX i ranog XX veka, taj termin je označavao Sandžak (Rašku oblast), Kosovo  i  Metohiju, to jest centralne delove srednjevekovne Srbije. S druge strane, u inostranoj percepciji posle Prvog svetskog rata, „Stara Srbija“ je podrazumevala teritoriju Srbije pre Balkanskih ratova 1912-1913. godine. Hitler je upotrebio taj termin u ovom drugom značenju, što je potpuno bilo u skladu sa njegovom željom da kazni Srbe (koje je smatrao kao glavne krivce za 27-martovski puč) i da Srbiju svede u okvire koji neće moći da ugrozi poredak koji će nametnuti Nemačka.

Posle Aprilskog rata 1941. godine, i teritorijalne podele Kraljevine Jugoslavije, Srbija (Gebiet des Militärbefehalshabers in Serbien odnosno Vojno-okupaciona teritorija Srbija, kako je glasio zvaničan naziv) bila je pod direktnom nemačkom vojnom upravom. Pod nemačkom kontrolom formirana je i kolaboracionistička uprava (Komesarska uprava do kraja avgusta 1941, u kojoj je najvažniju ulogu imao Milan Aćimović, a potom Ministarski savet generala Milana Nedića).

Tokom  Aprilskog  rata  vlast  u istočnom Sremu je došla u ruke ustaša, potom članova Hrvatske seljačke stranke, i lokalnih folksdojčera.

Već 10. aprila u Zagrebu je, uz  nemačku  pomoć, proglašena Nezavisna Država Hrvatska (NDH) pod  ustaškim  vođstvom.  Ustaše  su htele da objedine celu Hrvatsku i Bosnu i Hercegovinu u okviru nove države. Srem je bio deo nekadašnje tzv. Kraljevine Hrvatske-Slavonije, i Hrvati su ga zahtevali po tom osnovu. Međutim, hrvatska vlast je uspostavljena samo zapadno od linije Slankamen (na Dunavu) – Boljevci (na Savi). Na taj način istočni deo Srema sa varošima Nova Pazova i Zemun ostao je pod nemačkom kontrolom. Kao i u slučaju Banata, za to je postojalo nekoliko razloga. S jedne strane, folksdojčeri su tu, kao i u Banatu, sanjali o autonomnom „Donauschwabenland“-u, sa germanizovanim Beogradom kao glavnim gradom. Budući da je Beograd bio prirodno središte regiona, lokalni folksdojčeri su se zalagali da istočni Srem ostane deo okupirane Srbije i iz ekonomskih razloga. S druge strane, ustaše su tražile da se obnovi istorijska granica na Savi i Dunavu, sve do njihovog ušća nadomak Beograda.

Sajmište pre Drugog svetskog rata
Sajmište pre Drugog svetskog rata

Nemačke vlasti iz Beograda su, sa svoje strane, težile da zadrže istočni Srem i posebno Zemun, kao deo nemačke okupacione zone u Srbiji iz ekonomskih i strateških razloga. Pre svega, veliki deo namirnica za Beograd je stizao odatle. Pored toga, beogradski aerodrom  je bio smešten u Zemunu. Kratkotalasna radio-stanica od važnosti za nemačku propagandu je takođe emitovala program odatle. Izvesno vreme je i sam  generalni opunomoćenik za privredu u Srbiji, Franc Nojhauzen, imao sedište u Zemunu. I drugi činovnici i oficiri su tamo imali svoje  prostorije jer je Beograd pretrpeo velike štete u vazdušnim napadima na početku rata aprila 1941. Zbog toga su vojni zapovednik u Srbiji i generalni opunomoćenik za privredu zahtevali da istočni Srem ostane  pod nemačkom kontrolom. To je podržao i Herman Gering u svojstvu komesara Rajha za Četvorogodišnji plan, a kao privremeno rešenje to je prihvatila i Vrhovna komanda Vermahta. Nemačko Ministarstvo inostranih poslova takođe nije imalo ništa protiv, pod uslovom da to ne predodredi buduću granicu.

Granica između Nezavisne Države Hrvatske i vojno-okupacione teritorije Srbije označena je nakon konsultacija Zagreba i Berlina, zakonom donesenim 7. juna 1941. godine. Granica je išla linijom stare granice između Austro-Ugarske i Srbije. Istočni deo Srema je bio deo NDH, ali je Treći rajh tu oblast, pod nazivom Ostsyrmien, iz svojih bezbednosnih i strateških razloga kontrolisao.

Na prostoru Starog sajmišta, koji je bio u ataru Zemuna, i na teritoriji Nezavisne Države Hrvatske, organizovan je nemački logor u Zemunu, pod komandom Gestapoa, koji je u prvoj fazi bio namenjen logorisanju i likvidaciji Jevreja iz Srbije (Jevrejski logor Zemun, decembar 1941–maj 1942), a u drugoj, do jula 1944. godine, služio je kao prihvatni logor za Srbe dopremljene iz Srbije, ali i iz drugih područja, odakle su odvođeni na streljanje (stratište Jajinci) ili transportovani u logore u Rajhu. Od maja do jula 1944, bio je pod upravom Nezavisne Države Hrvatske.

U Jevrejskom logoru je internirano i ubijeno oko 6.400 Jevreja, a iz Prihvatnog logora Zemun, od oko 32.000 zatočenih, živote je izgubilo najmanje 10.636 ljudi, većinom Srba.

 

Izvor: STANjE STVARI

 

Vezane vijesti:

Prof. dr Veljko Đurić Mišina: Popis srpskih žrtava …

VELjKO ĐURIĆ MIŠINA: HRVATSKA LEGIJA POD …

Veljko Đurić Mišina: Nad Srbima je izvršen genocid …

Staro Sajmište: Iseljavaju centralnu kulu – Jadovno 1941.

logor “staro sajmište” pretvoriti u memorijalni kompleks

Staro sajmište – od logora do memorijalnog centra – Jadovno …

 

 


Tagovi:

Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top