Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Skrivena istina sa Neretve: Braća nisu htjela pucati na braću

Datum objave: subota, 7 aprila, 2018
Veličina slova: A- A+

Koliko je naša istorija čudna, neispričana globalno i u detaljima, najbolje svjedoči primjer istorijskog događaja poznatog pod nazivom Bitka na Neretvi, o kojem je svojevremeno snimljen i partizanski film.

56419_vest_bitka-na-neretviU filmu nismo vidjeli, recimo, da se na Neretvi desila situacija gdje su četnici masovno odbijali da pucaju na izmučene partizane – jer su im na toj strani bili rođaci. Niti smo vidjeli da su partizani oslobodili četu zarobljenih četnika, koji su kažljeni ukorom, odnosno tako što ih je Peko Dapčević samo kritikovao zbog izbora vojske u kojoj su se obreli.

Sve su prilike da političari i istoričari nisu željeli da pričaju o pozitivnim slučajevima tokom besmislenog sukoba partizana i četnika, jer te istine i ti primjeri nisu odgovarali njihovoj viziji i potrebi za beskonačnom konfrontacijom. Nema sumnje da se u ovom slučaju radi o ozbiljnom moralnom propustu, koji je imao za cilj da produbi jaz u društvu, i vještački ga projektuje ga u dalju budućnost!

Uostalom, evo šta u vezi svjedočanstava piše u “Zborniku dokumenata i podataka u Narodnoslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, koje je izdao Vojnoistorijski institut u Beogradu”. Petar Baćović 13. marta izveštava Mihailovića:„Situacija na levoj obali Neretve je ozbiljna. Grupa kapetana Lukačevića, u kojoj je pored domaćih Bosanaca bilo i Crnogoraca, razbijena je i rasturena. Obje durmitorske brigade i Sandžaklije izdali su, jer su javno izjavili da neće da se bore protiv svojih sinova, sestara i braće koji se nalaze u redovima komunista. Pri nailasku komunista iste su pozdravljali sa pesnicom sa uzvikom: “Smrt fašizmu”!

Pet dana kasnije, 18. marta Petar Baćović izveštava Mihailovića: „Ovog momenta vratilo se 10 Crnogoraca nikšićke brigade koji su bili zarobljeni kod boljševika. Oni pričaju: zarobljenih je 90 u noćnom napadu… Od svih zarobljenika pušteno je 10 starih. Ostale su zadržali. Zarobljenike su vodili pred Peka Dapčevića koji ih je korio. Ubili nisu nikoga.”

Naravno, ovo nije jedino iznenađenje toga vremena, a ono što ću dalje predočiti uglavnom je iz knjige “Bitke na Neretvi i Sutjesci 1943.g.- kontroverze i otvorena pitanja” koju je napisala dr. Mirjana Zorić, profesorica istorije na Vojnoj akademiji u Beogradu.

Operacija Vajs- uništiti partizane i četnike!

Prema planu operacije „Vajs“, konačno uobličenom 9. januara 1943. u Zagrebu, u okviru prve faze („Vajs I“, koja je otpočela 20. januara 1943) bilo je predviđeno uništenje partizanskih snaga na Baniji, Kordunu, Lici i Bosanskoj krajini fašističkim silama koje su brojile 85 000 vojnika i 150 aviona. Druga faza operacije („Vajs II“) imala je za cilj uništenje partizanskih ustanika u Bosanskoj krajini i zapadnoj Hercegovini. Prema planu „Vajs III“ (treća faza) bilo je predviđeno razoružanje četnika u Dalmaciji i Hercegovini, na prostoru jugoistočno od Neretve.

U produžetku te akcije, italijansko-njemačke snage bi zarobile i razoružale četnike u Crnoj Gori koji se ne budu predali, a, na kraju, trebalo je uništiti i manje partizanske i lokalne četničke grupe između Save i Drave. Dakle, cilj operacije je bio potpuno satiranje ustanika, nezavisno da li pripadaju komunističkoj ili monarhističkoj ideologiji i vojnom pokretu.

povlacenje-cetnikaElem, dok su se četnici borili u ovoj operaciji na strani Italijana, u želji da likvidiraju komunistički pokret, u to vrijeme je Broz ostvario kontakte sa Vermahtom, i u želji da likvidira četnički pokret poslao u sred Bitke na Neretvi svoju delegaciju na pregovore sa Njemcima! Radi bolje vremenska orijentacije, recimo, depeše Petra Baćovića koje sam predočio na početku ovog teksta su poslate 13. i 18. marta 1943. Draži Mihailoviću, a sastanak Titove delegacije sa Njemcima se desio 11. marta u Gornjem Vakufu, produžen 14. marta u Sarajevu, a finiširan krajem marta sastankom u glavnom gradu NDH!

Vrhovni štab je, preko svojih ovlašćenih predstavnika (partizanske delegacije koju su činili Vladimir Velebit, Milovan Đilas i Koča Popović), njemačkoj strani u Gornjem Vakufu (komandantu 717. pešadijske divizije) 11. marta 1943. predložio: „1) U datoj situaciji ne postoji nikakav razlog da nemački Vermaht vodi ratna dejstva protiv NOVJ s obzirom na situaciju, protivnika i interese i jedne i druge strane. Prema tome, u obostranom je interesu da neprijateljstva budu obustavljena. U vezi s tim, njemačka komanda i ova delegacija morale bi da preciziraju svoje predloge o eventualnoj zoni i pravcima ekonomskih i drugih interesa; 2) NOVJ smatra četnike glavnim neprijateljima; 3) U toku trajanja pregovora o svim ovim tačkama predlažemo prestanak ratnih dejstava između nemačkih trupa i snaga NOVJ“.

Što se tiče druge tačke, o preciziranju predloga o eventualnoj zoni i pravcima ekonomskih i drugih interesa Vrhovnog štaba i nacista, bitno je napomenuti o njemačkoj ponudi za Sandžak kao „budućoj partizanskoj teritoriji“ koju Mišo Leković, u knjizi “Martovski pregovori”, dovodi u vezu sa ponudom koju je navodno general Horstenau preko Marijana Stilinovića uputio partizanima još u avgustu 1942. godine. Naime, njemački general je tom prilikom ponudio partizanima jednu teritoriju „da se oni kao najjača vojna snaga na Balkanu primire, da će ih Njemci tolerisati i da će na toj teritoriji partizani biti suvereni“, a zauzvrat, partizani bi dozvolili Njemcima nesmetano korišćenje sirovina i njihov izvoz u Rajh.

Dok se Tito na Neretvi vojnički i propagandno borio protiv saradnika okupatora, njegovi predstavnici Milovan Đilas i Vladimir Velebit su se u Zagrebu sreli sa tim istim okupatorima i predložili im saradnju. Istoričar Branko Petranović se o suštini vođenih pregovora u Zagrebu poziva na američkog istoričara Voltera Robertsa (Valter R. Roberts- ”Tito, Mihailovich, and the Allies, 1941-1945”, Njujork, 1973.g.) gdje je Roberts tvrdio sledeće: “Partizanska delegacija je naglasila da partizani nemaju razloga da se bore protiv njemačke vojske”, i da “jedino žele da se bore protiv četnika”, te da će se “boriti i protiv Britanaca ukoliko se ovi docnije iskrcaju u Jugoslaviji!”

Obračun sa civilima i predlog o iseljavanju Srba iz NDH

Svo vrijeme operacije Vajs trajao je svirepi obračun okupatora sa civilnim stanovništvom. Genocidno ponašanje prema srpskom stanovništvu, po čemu su naročito ostale upamćene hrvatska 369. Pješadijska divizija (poznata kao „Vražja“ divizija ili „Crna legija“) i njemačka 7. SS divizija „Princ Eugen“, oslanjalo se prije svega na Hitlerovo naređenje iz decembra 1942. godine: „Jedinice su ovlašćene i dužne da u ovoj borbi, bez ograničenja, takođe prema ženama i djeci, upotrebe svako sredstvo samo ako ono vodi uspjehu.

Imati obzira, ma koje bilo vrste, predstavlja zločin prema njemačkom narodu i vojnicima na frontu, koji snose posledice banditskih udara i koji ne mogu imati nikakvog razumijevanja za bilo kakvu poštedu bandi ili njihovih pomagača. Nijedan njemački vojnik koji je upotrebljen u borbi protiv bandi, ne sme biti uziman na odgovornost bilo disciplinski bilo vojnosudski zbog svog postupka u borbi protiv bandita i njihovih pomagača!”

Vrhovni_štab_na_Visu-titoZanimljivo je da je Zigfrid Kaše, njemački poslanik u Zagrebu, predlagao da se, po razbijanju „partizanske države“, cijela teritorija koju je ona pokrivala „isprazni“ od Srba i da se oni ne naseljavaju više na teritoriji NDH, jer bi „Srbi i u novim prostorima izazivali nemire.“ Smatrao je da srpsko stanovništvo treba iseliti ili u Njemačku, ili negde negdje na Istok, a na njihova imanja naseliti folksdojčere i „čiste Hrvate“.

U toku ratne operacije na Neretvi, njemačke snage su slijedile izričita Hitlerova naređenja: 1) nastaviti sa napadima prema području boksita dok se „ne razbiju sve bande, bez obzira da li su komunisti ili četnici“ i ne izvrši spajanje sa italijanskim trupama oko Mostara. Njemačke jedinice treba da ostanu u tom području sve „dok četnici ne budu razoružani, a rudnici boksita ne budu opet radili, punim kapacitetom i neometano“. Posle toga, treba „napasti i razbiti jezgro Mihailovićevog pokreta i da ovu akciju, ako za to ne budu stajale na raspoloženju italijanske trupe, izvrše samo njemačke jedinice, eventualno sa bugarskim i hrvatskim pojačanjima“.

Draža Mihailović je dobijao informacije o namjerama Njemaca „da prvo likvidiraju partizane, zatim i četnike u Crnoj Gori, a potom i okupiraju Dalmaciju iz koje bi se povukli Italijani, i napisao:”Oni namerno puštaju da se mi među sobom tučemo i slabimo, da bi posle možda razmahnuli i po nama.“ Ostojić mu je pisao već 8. marta 1943 da znatne probleme stvara nedefinisan odnos sa Italijanima koji su odbili da snabdijevaju četničke jedinice potrebnim ratnim materijalom, što je bio ustupak nemačkim zahtijevima za njihovim kompletnim razoružanjem.

Englezi i Njemci o “likvidaciji bandita”

Dok su četnici sarađivali sa Italijanima, a Tito pregovarao preko izaslanika sa Njemcima, njemački plan o uništenju četnika i partizana je išao svojim tokom. Plan je bio da se ta dva pokreta maksimalno uništavaju u međusobnim borbama, a da sile okupatora samo dovrše posao. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta od 18. februara 1943. Piše sledeće: “Okončan je prvi deo operacije „Vajs“. Naši ukupni gubici: 13 oficira i 322 vojnika, dok se 101 vodi kao nestali. Neprijateljski gubici: 6521 ubijena i 2010 zarobljeno.”

drazaUoči operacije na Neretvi, vođa Rajha Adolf Hitler je 16. februara 1943 poslao italijanskom Dučeu pismo sledeće sadržine: „Ma koliko izgledalo korisno podbadati jednu stranu protiv druge, ja smatram da je to veoma opasno dokle god su sve strane ujedinjene u osjećanju beskrajne mržnje prema Njemcima i Italijanima. Ja vidim naročitu opasnost u pravcu u kojem se razvija Mihailovićev pokret. Veliki broj vjerodostojnih dokumenata jasno dokazuje da taj pokret, koji je dobro organizovan i sa jasnim političkim pravcem, samo čeka trenutak da se okrene protiv nas.

Pretvarajući se da pomaže Vaše trupe, Mihailović samo hoće da se dočepa oružja kako bi mogao ostvariti svoje namjere. U interesu naših zajedničkih ciljeva, smatram da je poželjno da se Vaša 2. armija ophodi prema Mihailoviću i njegovom pokretu kao prema nepomirljivim neprijateljima osovinskih sila i tražim od Vas da izdate naređenje u tom smislu.” O ovome pismu je govorio i general Ler, 1945. godine, tokom saslušanja pred jugoslovenskim istražnim organima.

O igri Engleza u tim smutnim vremenima, i njihovoj želji da se unište partizani, najbolje je govorio sam Draža Mihailović koji je u vrijeme sudskog procesa koji je protiv njega organizovan posle rata, 12. juna 1946. godine, izjavio kako je britanski pukovnik Bejli, koji je u njegov štab došao 26. decembra 1942, od četnika kategorički zahtevao uništenje partizana. Zanimljiv je podatak koji je 1994. godine u svojoj doktorskoj disertaciji iznijela i britanska istoričarka Heder Vilijams. Ona navodi da je Bejli očekivao četničku pobjedu na Neretvi, kako bi se potom krenulo u odlučni obračun sa Osovinom. “Da je Mihailović porazio partizansku armiju, njegova pozicija bila bi znatno ojačana, jer se u Forin Ofisu smatralo da je totalno uništenje partizana uvod u stvaranje jedinstvenog fronta otpora u Jugoslaviji”, tvrdila je Heder Vilijams .

Zločin prema svom narodu

Nema sumnje, međusobni sukob partizana i četnika u Drugom svjetskom ratu može se opravdano tretirati kao zločin prema sopstvenom narodu. Sve propagandne tirade o potrebi borbe protiv okupatora padaju u vodu kada se pogleda njihovo ponašanje u toku operacije Vajs. Komično je da su se četnici sa Italijanima borili protiv partizana, a Broz molio Njemce da sklope primirje da bi se on borio samo protiv četnika. To se zove borba protiv okupatora!?

Umjesto da se udruže i krenu u borbu protiv zločinačke NDH, pokušavajući da zajedničkim silama satru tu kriminalnu tvorevinu, oni su se borili za vlast u vremenima dok su u NDH radili punom snagom koncentracioni logori. I ne samo to, dok su zarobljeni partizanski i četnički simpatizeri kao taoci u logoru Banjica čekali da budu strijeljani, ukoliko se desi ubistvo njemačkih vojnika, oni su se čak i u tamnici pred smrt međusobno svađali i ubijali nadojeni međusobnom mržnjom.

CETNICI-DRAZAPucati na njemačke vojnike i znati da će to donijeti odmazdu nad civilima, a ujedno pregovarati sa tim istim Njemcima o saradnji, prekidu neprijateljstava, ekonomskim interesima, zajedničkoj borbi protiv Engleza, predstavlja vrhunac cinizma. A tek Englezi, koji traže od Draže Mihalovića uništenje partizana, zatim ga odbacuju, pa na kraju sravnjuju sa zemljom gradove po Crnoj Gori i Srbiji da bi nanijeli ekonomsku štetu oblastima koje neće biti pod njihovom kontrolom, već u sovjetskoj zonu interesa dogovorenih na Jalti!?

Sredinom novembra 1942. gidine, pred početkom operacije Vajs, nemački opunomoćeni general u Zagrebu Glez fon Horstenau je pisao generalu Leru da partizani i četnici zajedno imaju u sjevernoj Bosni (NDH ) na raspolaganju između 85 i 105 hiljada vojnika, i da te sile prevazileze armiju NDH. Umjesto da satru NDH, satirali su se međusobno i sa sobom u smrt odveli na stotine hiljada nesrećnih civila!

Zato u tom haosu i nečasnim igrama tog vremena, ipak dajem prednost ljudskom ponašanju navedenom na samom početku teksta. Ne četama i bataljonima, već brigadama četnika koji nisu htjeli da pucaju na Neretvi u svoje rođake koji su bili u partizanskoj vojsci, kao i partizanskom komandantu koji je zarobljene četnike ukorio i pustio na slobodu- koja je i za jedne i za druge imala u visokom stepenu pretpostavljeni smrtonosni ishod, na projektovanom kraju priče.

Piše Vojin Grubač, IN4S

Napomena redakcije portala Jadovno.srb.: Ovaj prilog je prvi put objavljen na našem portalu 06. aprila 2016. godine.


Tagovi:

Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

3 odgovora na „Skrivena istina sa Neretve: Braća nisu htjela pucati na braću“

Miloš kaže:

Ima dosta neistina i neproverenih informacija u tekstu ali ima mnogo i istine jer istinu znam iz “prve ruke”. Moj pokojni deda mi je mnogo puta pričao kada sam bio mali jer je bio akter događaja. Kada bismo gledali “partizanske” ratne filmove govorio mi je šta je laž a šta istina i po mojoj slobodnoj proceni u tim filmovima ima 25-30% istine. Što se tiče bitke na Neretvi ona nije bila “bitka za ranjenike” već operacija za uništenje ravnogorskog pokreta i četnika koja je uspešno realizovana. Nakon te bitke ravnogorski pokret je postojao više kao formalnost jer su četničke jedinice razbijene i desetkovane a mnoge su se i otrgle komandi ali to je već duga priča. Te priče sa Englezima baš i “ne piju vodu” jer su i Tito i Hitler u to vreme radili za istu službu MI-6.

Srbin Južnjak kaže:

369. pešadijska legionarska divizija Vermahta nije imala veze sa ustaškom “Crnom legijom” kako pogrešno piše u ovom članku.
U pitanju su dve potpuno različite formacije!

Pored ustaša i hrvatskog domobranstva, Hrvati su kao legionari (dobrovoljci i plaćenici) služili u nekoliko nemačkih legionarskih Vermaht divizija. To su bile sledeće formacije 369. hrvatska legionarska divizija “Vražja”, 392. hrvatska legionarska divizija “Plava”, 373. hrvatska legionarska divizija “Tigar” i 369. hrvatska pojačana legionarska pukovnija “Hrvatska legija”(ova zadnja se borila na istočnom frontu).
Ove jedinice sastojale su se od Nemaca oficira i hrvatskih vojnika i podoficira, a pripadale su isključivo nemačkom Vermahtu pod čijom su direktnom komandom bile tokom celog rata. Ne treba ih mešati sa ustaškim i domobranskim formacijama, kao ni sa muslimanskim SS divizijama “Kama” i “Handžar”.

Mišo kaže:

Sve što može da se iznese u vezi međusobne borbe partizana i četnika, može se istaći više borba komunista partizana u borbi za rušenjem psotojećeg režima u Kraljevini Jugoslaviji,Prema tome jasno je kome je stalo bilo do međusobne borbe.O tome postoje podaci iz Sovjetske arhive da je monarhistički otpor Draže Mihailovića bio priznat otpor i da su oni sami slali depeše Titu da su upoznati sa činjeničnim stanjem na terenu iako je Tito predstavljao Dražin otpor kao izdajnički sovjatska vlast je to demantovala i tražila da front svedu na zajednički protiv neprijatelja.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top