Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Mermerne odore tamiških junaka

Datum objave: nedelja, 19 novembra, 2017
Veličina slova: A- A+

U Tomaševcu obnovljeno obeležje ratnicima sa Dobrudže i Soluna iz Velikog rata

Dva spomenika krase militarsko selo Foto ZZSK
Dva spomenika krase militarsko selo Foto ZZSK

Zahvaljujući finansijskoj pomoći Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja, zrenjaninski Zavod za zaštitu spomenika kulture uspešno je realizovao projekat obnove spomenika dobrovoljcima sa Dobrudže i Soluna u Tomaševcu, a spomenik prati izuzetno zanimljiva istorija. Inicijativa za podizanje potekla je od meštana ovog podtamiškog militarskog sela, u nameri da daju trajni beleg svojim dobrovoljcima, učesnicima i žrtvama Prvog svetskog rata.

Originalni spomenik svečano je otkriven u seoskom parku 30. decembra 1920. Krasili su ga mermerni dvoglavi orao raširenih krila i dva medaljona fotografije u porcelanu kralja Petra i regenta Aleksandra Prvog Karađorđevića. Ispod medaljona bio je uklesan tekst prožet patriotskom notom. Nakon okupacije Tomaševca 1941, spomenik je uklonjen, odnosno demontiran i postavljen na mesnom groblju. Pedesetih godina prošlog veka, prilikom odluke o podizanju spomenika žrtvama Drugog svetskog rata, sa mesnim vlastima postignut je dogovor da se pored njega postavi i spomenik sa groblja. Ali, da se uklone svi simboli i tekstovi koji su podsećali na kralja!

– Spomenik je postavljen 16. maja 1952. bez uklanjanja spornih simbola i teksta, koji su prikriveni nalepljenim kartonom. Međutim, zbog kiše, karton je spao, što je izrevoltiralo tadašnju vlast, koja je već sledeće noći između 17. i 18. maja uklonila spomenik. Do dan-danas nije se saznalo ko je učestvovao u uklanjanju, niti gde je bačen. Pretpostavlja se u Tamiš, o čemu su svojevremeno izveštavali mediji – iznosi Branislav Milić, etnolog i član tima zrenjaninskog Zavoda, koji je učestvovao u ovom zanimljivom projektu.

Povodom pedesetogodišnjice proboja Solunskog fronta, pokrenuta je inicijativa za obnovu, a današnji spomenik svečano je otkriven na Dan pobede nad fašizmom, 9. maja 1970. Nije velikih dimenzija, izrađen je od belog aranđelovačkog mermera, a po formi je jednostavan, sličan nadgrobnim spomenicima. Za razliku od ostalih spomenika iz ove kategorije, na kojima su tekstom i simbolikom izražene snažne emocije i ushićenje zbog sticanja nacionalne slobode i ujedinjenja u troimenu državu, kao i teksta zahvalnosti kraljevskoj dinastiji Karađorđević, na njemu su samo ispisana imena šezdeset osmorice dobrovoljaca.

Obeležja pre restauracije
Obeležja pre restauracije

ZATVOREN CIKLUS

Osim ovog u Tomaševcu, stručnjaci zrenjaninskog Zavoda uredili su i spomenike u Farkaždinu, Jarkovcu i Čenti, čime je zatvoren ciklus obnove obeležja iz ovog perioda srpske istorije u militarskim mestima Srednjeg Banata, čiji su se žitelji kao dobrovoljci borili na Solunskom frontu.

DVA SPOMENIKA

– Pre konzervatorsko-restauratorskih radova, ova replika se nalazila u lošem stanju. Na pojedinim delovima postojala su mehanička oštećenja i manje naprsline, ali obradom i savremenim principima zaštite sve je sanirano. Uz to, prostor oko spomenika parterno je uređen sa dve prilazne staze, utisak pojačan dekorativnim podnim osvetljenjem – iznosi Milić.

Žitelji Tomaševca sada na jednom mestu imaju dva spomenika koja podsećaju na svetle trenutke iz istorije sela.

Autor: Sl. Pašić

Izvor: NOVOSTI




Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top