Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Krajišnici – sirotinja kraj elite

Datum objave: četvrtak, 25 februara, 2016
Objavljeno u Oluja
Veličina slova: A- A+

Novi vlasnik Knjaza Miloša u jednom danu otpustio je 200 radnika i prodao 40 kamiona koji su pružali usluge u celom ovom kraju

ARANĐELOVAArandjelovacC – Pre dvadeset godina, izbegličke kolone su mnoge Krajišnike odvele i do srca Šumadije, do jednog od najlepših gradova u Srbiji, Aranđelovca. Ono što je manje poznato je da su razne kolonizacije proteklih vekovaa Aranđelovac svrstale među gradove sa najviše doseljenih stanovnika iz Hrvatske, BiH i Kosova. Izbeglički talas 1995., zahvaljujući brojnim rodbinskim vezama, ali i životnim putevima, u ovaj grad doveo je nove stanovnike iz svih krajeva Hrvatske. Prema zadnjem popisu stanovništva, te nakon brojnih raseljavanja zbog ekonomske situacije, u Aranđelovcu je ostalo 850 izbeglica, dok ih je u čitavom Šumadijskom okrugu u koji takođe spadaju grad Kragujevac i još 5 opština, još uvek regitrovano 2193.

Ukoliko ovim podacima dodamo i sve stanovnike koji su zbog ratova došli pre 1995. godine, nezvanično dolazimo do podatka da je trećina stanovnika grada koji broji preko 25.000 stanovnika, upravo iz Hrvatske, BiH i Kosova.

Grad Aranđelovac osnovao je knez Miloš Obrenović 1858. godine, spajajujući mesta Vrbicu i Bukovik, a zahvalni meštani odlučili su po njemu nazvati čuvenu i svetski poznato mineralnu vodu. Početak korišćenja izvora mineralne vode vezuje se za 1811. godinu kada je Dositej Obradović posetio izvor i počeo koristiti vodu u lekovite svrhe. Čuveni “Knjaz Miloš” je našao tržište na svim kontinentima i bio oslonac razvoja aranđelovačke opštine. U poslednjem veku ova fabrika je nekoliko puta menjala vlasnike, a obim proizvodnje se smanjio. Proteklih dana, u gradu pod Bukuljom su ponovo uzburkani duhovi nakon što je 29. januara novi vlasnik u jednom dana otpustio 200 radnika i prodao 40 kamiona koji su pružali usluge u celom ovom kraju. Prema priči meštana, sa ovih 200 otkaza direktno je pogođeno preko 800 članova njihovih porodica, a indirektno i nekoliko hiljada Aranđelovčana koji su vezani na rad ove fabrike.

Sve je ovo dovelo do apsurda, ali novih društvenih podela u gradu u kojem je novi dom našlo nekoliko hiljada izbeglica. Nekada grad sa čuvenom Bukovičkom banjom i nekoliko jakih privrednih subjekata, postao je grad sa svega 2 ili 3 manja privredna pogona koji ozbiljnije rade. Preživljavanje Aranđelovčana se uglavnom svodi na rad u brojnim trgovinama i kafićima, a odmah upada u oči da na relativno malom prostoru funkcionira i radi preko 20 banaka. Prolazeći kroz centar grada stižemo do parka Bukovičke banje i hotela Staro zdanje. Ovaj prelep objekt izgrađen baroknim stilom trenutno je prazan i devastiran. Nekada je ovaj hotel služio i kao kolektivni centar za izbeglice.

Odmah pored njega je i hotel “Izvor” koji je proteklih godina postao jedan od najmodernijih hotela u Srbiji, a pre nekoliko godina je dobio i šestu zvezdicu. Pored ‘Izvora’ izgrađen je i jedan od najmodernih akvaparkova u Srbiji, kreće se i sa uređenjem drugih hotela, izgrađeno je nekoliko modernih etno sela, ali to na život većine doseljenika ne utiče previše. Veliki industrijski kompleksi u kojima su nalazili zaposlenje, kao što su bili Šamot, Kubršnica, Konfekcija i Venčac su već davno ugašeni ili su na hladnom pogonu.

Na 300 metara od hotela “Izvor” u koji dolazi i svetska elita te koji je prošle godine bio centar i jednog od sastanaka Regionalnog programa za stambeno zbrinjavanje, nalazi se improvizovana radnja Mile iz Dvora na Uni koji na tom mestu već 13 godina prodaje čarape, donji veš i sitnice kojima preživljava i sklapa kraj sa krajem, kako on kaže. Odmah nas prepoznaje iz nekih bivših vremena pa kreću priče i raspitivanje o situaciji u zavičaju. Vreme, godine, loši uslovi rada, ali i besparica su učinili svoje: ovog čoveka je još pre par godina počelo izdavati zdravlje i preživeo je moždani udar. Nakon kratkog oporavka, ponovo se narušenog zdravlja vratio u svoju improvizovanu radnju koja mu prehranjuje porodicu.

– Šta da vam kažem.Teško se živi. Većina ljudi iz naših krajeva nije se nešto preterano snašla.Kad me pitaju kako mi je, često znam reći “na stojeći umiremo”, ističe Mile.

U Aranđelovcu su nekad bila dva velika kolektivna centra za izbeglice, jedan u hotelu “Staro zdanje”, a drugi u Selu Banja, samo dva kilometra udaljenosti od Knjaza Miloša. Centri su davno zatvoreni, ali egzistencija je postala najveći problem u ovom gradu koji svakodnevno postaje sve poznatije turističko središte u Srbiji sa jedne strane, a sa druge strane mesto koje veliki broj ljudi napušta što pokazuje i razlika između dva popisa stanovništva.

Aranđelovac je i dalje novi dom za ogroman broj izbeglica, ali u ovom gradu gotovo ne funkcioniše ni jedno profesionalno zavičajno udruženje sa ozbiljnijim aktivnostima, klub ni lokal. Nekadašnje zavičajne večeri ostale su samo u lepom sećanju, njihov organizator je pre nekoliko godina odeselio u Beograd trbuhom za kruhom, a isti slučaj je i s Radio “Dvojkom” koja je nekada među prvima u Srbiji emitovala zavičajne emisije. Nakon prodaje ova radio stanica je promenila ime u “Fleš” sa skroz drugačijom programskom šemom.

Većina Aranđelovčana ovih dana sa velikom pažnjom prati vesti o planovima novog vlasnika Knjaza Miloša, dok je ova vest u vodećim medijima u Srbiji prošla gotovo nezapaženo.

Izvor: Srpski Narodni Forum




Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top