Krajišnici bez ratnog staža

Najveći broj pripadnika Srpske Vojske Krajine u Srbiji nema boračke beneficije. Status veterana u Srbiji sleduje samo za period od 1991. do maja 1992. godine

Borci nekadašnje Vojske Srpske Krajine (SVK), raspuštene posle akcije „Oluja“ 1995. godine, među kojima i veliki broj bivših oficira, nepriznat je pred zakonima Srbije. Za razliku od veterana Vojske Republike Srpske kojima je Banjaluka obezbedila niz beneficija ili boraca Vojske Jugoslavije, krajiški ratnici nevidljivi su pred sistemom boračke zaštite.

Zakoni naše zemlje priznaju ratni staž borcima koji su uniformu nosili samo u periodu od avgusta 1991. do kraja aprila 1992, kada je JNA zvanično prestala da postoji. Status veterana imaju još samo aktivni i rezervni pripadnici Vojske Jugoslavije koji su bili u stroju tokom 77 dana bombardovanja 1999. godine. Svi ostali borci Srpske Krajine i Republike Srpske u Srbiji ne smatraju se ratnim veteranima.

Na nezahvalan materijalni status boraca iz Krajine pažnju javnosti skrenula je delatnost Čede Čolovića, nekadašnjeg oficira SVK, koji je Hrvatskoj prosleđivao informacije o nekadašnjim saborcima. On je, kako se nezvanično tvrdi, jeftino potkupljen državljanstvom Hrvatske i obećanjem da neće biti gonjen zbog učešća u ratu.

Da se Srbija ogrešila o borce iz Krajine, ističe Mile Milošević iz udruženja „Srpski ratni veterani“. On kaže da problem čini većim i činjenica da će borci rata u Hrvatskoj ostati nevidljivi i pred novim zakonom o pravima veteranima.

– Srbija bi trebalo da prizna borce Krajine i da im prizna sva prava koja će predviđati zakon koji se najavljuje – kaže Milošević. – Za državu rat u Hrvatskoj je završen krajem aprila 1992, iako je on trajao sve do sloma 1995. godine. Apsurdno je da Srbija ne priznaje borce, ali pomaže porodicama poginulih i ratnim invalidima. Čuva se čak i evidencija dezertera iz tog perioda, iako formalno država nije bila u ratu.

POLITIČKE KALKULACIJE

Diskriminacija boraca ratova, osim nemarnog odnosa države prema ratnicima, leži u čestim promenama propisa, ali i u političkom kalkulisanju o ulozi Srbije u sukobima na tlu SFRJ. Najveći problem nastao je 2006. godine, kada su ukinute uredbe koje su omogućavale boračku zaštitu za sve koji su uniformu nosili do 1995. godine.

Krug osoba na koje će se odnositi novi zakon, prema Miloševiću, trebalo bi proširiti na sve borce Srpske Krajine, kako bi i oni, odnosno njihovi naslednici mogli da imaju prednost prilikom lečenja, zapošljavanja, upisa dece na fakultete…

Kosta Novaković iz Udruženja rezevnih vojnih starešina SVK objašnjava da su aktivne starešine iz Krajine, koji su prešli u VJ ili VRS, svoja prava regulisali prema propisima Srbije i Republike Srpske. Oficiri i borci iz rezerve, mahom doseljeni u Srbiju, za učešće u ratu nisu dobili nikakve beneficije.

– Bilo bi korektno da se status boraca prizna svima koji su učestvovali u ratu i posle 1992. godine – kaže Novaković. – Srbi koji su ratovali u Krajini ovo pravo ne mogu da ostvare u Hrvatskoj, jer se tamo smatraju neprijateljima, ali ni u Srbiji, za koju su oni samo obični građani.

NEMA EVIDENCIJE

DRŽAVA ni danas nema jedinstvenu evidenciju učesnika u ratovima devedesetih godina. Zvanično se smatra da je od 1991. do 1995. godine uniformu nosilo oko 400.000 građana Srbije. Udruženja veterana podsećaju da je samo u Srpskoj Vojsci Krajine ratovalo između 60.000 i 70.000 boraca. Država je iz različitih, mahom političkih razloga iz kruga ratnih veterana izbrisala gotovo 200.000 ljudi.

Autor: R. DRAGOVIĆ

Izvor: NOVOSTI