Istočnici kao kulturne vertikale

– Napravili smo jednu zanimljivu knjigu koja iz tame vremena, godina i vekova, na svetlo dana iznosi značajne ljude, srpske duhovne vertikale koje pokazuju kulturološko jedinstvo ovog prostora – kaže dr Nebojša Kuzmanović, predsednik Društva članova Matice srpske iz Bačke Palanke, koji je inače rodom iz Bobote.

Kuzmanović je pisao o ličnostima koje su ostavile traga u duhovnom i kulturnom životu bačkopalanačke opštine kao što su glumac Milivoj Barbarić, književnik i sveštenik Stevan Bolmanac, književnik Božidar Borđoški, pesnik Đorđe Bugarski, lekar i nastavnik Sava Bugarski i drugi. Među njima je najznačajniji Đorđe German Jovanović, monah, slikar, glumac, pesnik i pisac, rođen u Neštinu 1863. godine.

– Živeo je samo 29 godina i za to vreme napravio čudo i zadužio nas. Objavio je u raznim časopisima pet knjiga priča, sarađivao je sa Jovom Jovanovićem Zmajem, bio je glumac u pozorišnim trupama i monah u manastiru Kuveždin – kaže dr Kuzmanović.

Borivoj Čalić je o brojnim znamenitim Srbima Vukovara i okoline već pisao u knjizi ‘Tragovi u trajanju’ objavljenoj prošle godine, iz koje je izdvojio pet najznačajnijih ličnosti. O njima je, istražujući, saznao i neke nove podatke poput onog da Josip Milovuk iz Trpinje, jedan od osnivača Matice srpske, nije rođen 1793. kako to piše u svim njegovim biografijama, nego 1787. godine.

– Izbor ličnosti za ovu knjigu sam se nametnuo. One na dobar način reprezentuju teritoriju Vukovara i njegove okoline, a svakako su u vrhu značajnih ličnosti i za celokupnu srpsku kulturu, počev od Zaharija Orfelina, Milutina Milankovića, Katarine Bogdanović iz Trpinje, prve žene diplomiranog filozofa u Srbiji do Petra Jovanovića iz Iloka koji je bio mitropolit Srpske pravoslavne crkve – kaže Čalić.

Knjiga ‘Srpski istočnici’ prvenac je Srđana Sekulića, novinara lista Izvor i televizijske produkcije Zajedničkog veća opština.

– Čast mi je da sam mogao sarađivati s dvojicom izuzetnih autora o kojima sam mnogo slušao i kroz njihova dela mnogo naučio. O biografijama poznatih Srba sam pisao i na drugim mestima, ali knjiga je knjiga, ona ostaje u bibliotekama i temelj je za nova istraživanja – kaže Sekulić koji je u knjizi ‘Srpski istočnici’ pisao o braći Kašanin iz Belog Manastira, Radivoju, akademiku-matematičaru i Milanu, istoričaru književnosti i umetnosti, direktoru Muzeja kneza Pavla. Pisao je takođe o Tomi Maksimoviću, direktoru fabrike Bata u Borovu i proti Stevanu Mihaldžiću iz Branjine čijim je zaslugama današnja Baranja teritorijalno pripala Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca.

Ovo je prva knjiga u izdanju vukovarskog Srpskog kulturnog centra koja je, prema rečima direktora Svetislava Mikerevića, rezultat projekta apliciranog prema Ministarstvu spoljnih poslova Srbije, Upravi za saradnju s dijasporom i Srbima u regionu.