Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu.

 

Dvije decenije “Malog Zejtinlika”: Jezivi zvuci tišine

Datum objave: utorak, 9 februara, 2016
Veličina slova: A- A+
Mali Zejtinlik
Mali Zejtinlik

I danas, kada prelistavam ratna sjećanja, često se zaustavim na tužnim stranicama ispisanim u januarskim i februarskim danima 1996. godine, kada su sarajevski Srbi sa Grbavice, Vraca, Vogošće, Ilijaša, Ilidže, Hadžića, Rajlovca, centra Sarajeva i drugih mjesta, ostavljali svoja rodna ognjišta i odlazili u neizvjesnost. 

Potpisi na  Dejtonski mirovni sporazum su njihov zavičaj „poklonili“ Federaciji BiH i osudili ih na bolnu seobu. Konvoji tuge, šibani vjetrovima i susnježicom, kretali su se preko Trebevića, Pala i Romanije. Pored onog što se iz kuće moralo u zavežljaje staviti za novi početak u nigdini, očevi i majke nosili su svoje mrtve sinove. Iz porodičnih grobalja ih ekshumirali, da neprijateljima ne bi priuštili zadovoljstvo čerečenja humki i rušenja njihovih spomen-obilježja. Umiranje svojih najdražih za slobodu su preživjeli, a ovo drugo, što bi se moglo desiti ako ih ostave na nemilost krvnicima,  sigurno ne bi. Plakali su tih dana i nebo i zemlja.

Ostavljali su sarajevski tamni vilajet da se raduje tuđoj nesreći, krenuli tamo gdje će njihovi najmiliji naći vječni mir. Većina tih staza, polivenih očevim i majčinim suzama, vodila je preko prkosne planine Romanije, preko apostolske gore, vječne zaštitnice slobode, pravde i pravoslavlja.

U sjećanjima i danas, nakon pune dvije decenije, čujem majčin lelek, očev uzdah, često u košmarnim snovima dodirujem njihove suze, tješim ih iako znam da utjehe i lijeka za njihove otvorene rane nema. Slušam kako na talasima sokolačke Radio-stanice „Romanija“, u prohladnim noćima, pozivaju stanovnike malog grada da dočekaju nevoljnike, da im se nađu pri ruci, smjeste ih u svoje  tople domove, uzmu kramp i lopatu i pođu u Poljak polje, prostor gdje  se postavljaju temelji „Malog Zejtinlika“,  da pomognu mehanizaciji  koja je otvarala tvrdu romanijsku zemlju za  drugu sahranu heroja sa Grbavice, Vraca, Ilijaša… I, zaista, Sokolac nije skrivao bol u tim teškim danima, pokazao je neviđenu humanost i dobrotu, brisao suze neutješnim, hrabrio ih da istraju, prežive novu golgotu, da žive za svoje najmilije, za odlaske na groblje, molitve za duše junaka, za njihove potomke. I danas čujem bariton sveštenika Milorada, čija je molitva nebesima predavala najbolje srpske sinove.

Mali Zejtinlik

Danima i noćima stizali su konvoji tuge do „Malog Zejtinlika“. Po drugi put, uz umorni i promukli majčin lelek i potoke  suza, u vječnost su odlazili  oni što živote ugradiše u temelje Republike Srpske. Brojne su svjetske TV kuće i agencije bile zapanjene seobom sarajevskih Srba. Promrzle kolone su se našle u udarnim vijestima. Nažalost, tadašnja Srbija je nijemo posmatrala egzodus i patnju svojih sunarodnika. Rijetki su bili mediji u sestrinskoj zemlji koji su prenijeli potresne prizore na putevima u izbjeglištvo.

Zahvaljujući Vladi RS, Udruženju Srba Sarajevsko-romanijske oblasti u Torontu, prilozima vjernika  Srpskog kulturnog kluba „Sveti Sava“, koji žive u Hokton Parku, predgrađu Sidneja, Crkvenoj opštini Sokolac, opštini Sokolac, Boračkoj organizaciji opštine Sokolac, Boračkoj organizaciji Sarajevsko-romanijske regije i Skupštini Grada Istočno Sarajevo, u srcu Romanije nikao je „Mali Zejtinlik“, najtužniji dio srpske zemlje na Balkanu. Na njegovim kapijama, u hladu hrama „Propodobna majka Paraskeva “, dežura grandiozni krst koji simbolizuje život vječni. Na sivom krstolikom mermeru utisnute su riječi „Čekamo vaskrsenje mrtvih“. Ovaj detalj „Malog Zejtinlika“ projektovao je Branislav Šarović.

Kada stupite na ovaj prostor, gdje  su najglasniji zvuci jezive tišine, obuzima vas poseban osjećaj, ono što ni čuveni Andrić, u zenitu svog stvaralaštva, ne bi mogao opisati. Zadrhti pero u ruci, srcu tijesno u grudima, oči se prikuju za kolonu krstova isklesanih od prilepskog bijelog kamena po uzoru na one u solunskom „Zejtinliku. Devet stotina pedeset osam krstova kazuje tragiku srpskog roda u potonjem ratu. Ni najrazorniji vjetrovi romanijski tu ne mogu ugasiti svjetlost svijeće voštanice i otjerati miris tamjana, jer Svevišnji to drži u svojim rukama.

Mali Zejtinlik

Kada uđete u svetu tišinu, pritisuti  pogledom sa fotografija junaka, osjećate  krivicu što ste među živima, što im se u žrtvi niste pridružili. Na čelu besmrtne kolone, odmah uz temelje grobljanske  kapije, sahranjeni su Đuričići – braća  Milan i Milomir, otac njihov Borko. Majka Jela, sve do smrti, svakodnevno je obilazila njihovo vječno počivalište. U „Malom Zejtinliku“ 33 porodice  sahranile su po dva  člana. Šest porodica sahranilo je  po tri  poginula, među  kojima Cvijanovići i Radonje po tri sina, Niko i Milka Košarac  dva  sina – Spasimira i Milomira, koji poginuše u jednom danu. Dušanka Fržović iz sarajevskih Nedžarića je  došla u Sokolac da bude blizu „Malog Zejtinlika“ i  svojih najdražih – sinova  Gorana i Zorana i supruga. Aleksa i Ljubinka Barjaktarević tuguju u sokolačkom naselju Majdani za  sinovima Goranom i Duškom. Među besmrtnicima su i dva brata Ćećez. Porodica Damjanović je u bestijalnom  orgijanju džihadista na Čemernu izgubila dva brata, dvije kćeri i sina. I oni su vječni mir našli u kamenitoj romanijskoj zemlji. Među svijetlim grobovima su i vječna počivališta tri petnaestogodišnjaka – Slobodana Golubovića, Miodraga Pukete i Saše Perića. Najstarija žrtva imala je 74 godine. Sa braćom, u krilu glasinačke ravnice i šumovite Romanije, počiva i ruski dobrovoljac –Jurij Pavel  Pilipćik. Imao je samo 20 godina kada je poginuo na Nišićkoj visoravni.

Samo nekoliko kilometara sjeveroistočno od „Malog Zejtinlika“, pored puta Sokolac – Knežina, u naselju Kopjevići,  nalazi se  groblje gdje  su sahranjena 53 borca poginula na olovskom ratištu. Tu ih je najbliža rodbina iz njihovih  sela oko Olova prenijela nakon Dejtona. Krstovi kao i u „Malom Zejtinliku“, od prilepskog bijelog stijenja. Iste su sudbine novomučenci koji  sanjaju san  pravednika uz huke talasa  rijeke Bioštice.

I na brojnim  drugim  mjestima diljem Romanije su humke ratnika, onih koji  život dadoše za slobodu i budućnost srpskog roda. O velikoj žrtvi  svjedoče manastir „Sveti velikomučenik Georgije“ na Ravnoj Romaniji, na čijim unutrašnjim zidovima, umjesto fresaka, stoje  imena 4.000 poginulih  pripadnika Vojske RS sa područja Sarajevsko-romanijske regije, centralno spomen-obilježje u centru Sokoca sa 1.170 imena poginulih srpskih vojnika sa istog prostora, te  spomen-obilježja u Ćavarinama, Sokolovićima, Barama i u starom groblju „Gradac“ u Sokocu. Na području  opštine Sokolac  živi nešto više od 13.000 stanovnika, a u utrobi romanijske zemlje  u minulim godinama  sahranjeno je  blizu  1.500 srpskih vojnika.

Njegova svetost patrijarh Irinej u posjeti Malom Zejtinliku
Njegova svetost patrijarh Irinej u posjeti Malom Zejtinliku

Glasno opominje tišina „Malog Zejtinlika“ sve koji  zaboraviše na  golgotu, one koji se  danas  grle sa ubicama,  lopove i ratne  profitere koji su  na  kostima  poginulih zidali vlastito bogatstvo. Tih nema  na Zadušnice da dođu u  taj sveti prostor. Ne  smiju da svrate. Svjesni  su da bi im se  ruke  okamenile  kada  bi pokušali da  se  prekrste  nad svjetlošću  koja  isijava iz humki novomučenika.  Dolazi najbliža rodbina, prijatelji i saborci u vrijeme  obilježavanja dana Prve i Druge romanijske brigade, na krsnu slavu Vojske Republike Srpske-Vidovdan. Boračka organizacija opštine Sokolac, opština Sokolac i Grad Istočno Sarajevo brinu o održavanju ovog spomen-kompleksa. U tome, gledajući na značaj ovog parčeta svete srpske zemlje,  simbolično učestvuje Vlada RS.

U majci Srbiji još uvijek ne znaju koliku su cijenu slobode platili Srbi s druge strane  rijeke Drine.  Političari, lažni pacifisti, žbiri, doušnici, članovi armije nevladinih organizacija i novinari ničice padaju pred nišanima u Potočarima kod Srebrenice, izvinjavaju se dželatima, a ne svraćaju u „Mali Zejtinlik“, gdje počiva mladost Sarajevsko-romanijske regije. Strahuju da ne uvrijede  ubice i  svjetske moćnike.

U predizborno vrijeme, u trci za glasačima i glasovima u Srpskoj, „Mali Zejtinlik“ se, nažalost,  maksimalno eksploatiše, a zaboravlja u prvom danu kada vlastodršci zajašu udobne fotelje.

Autor: Velemir Elez

Izvor: Opština Sokolac

 

Vezane vijesti:

Osluškivanje tišine na Malom Zejtinliku

PARASTOS ZA POGINULE I UMRLE BORCE

Sokolac: 19 godina od formiranja Petog korpusa VRS

 


Tagovi:

Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top