Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu.

 

Zašto su Karlovci zaboravili sugrađane stradale tokom okupacije NDH?

Datum objave: sreda, 15 juna, 2016
Objavljeno u Ostala stratišta
Veličina slova: A- A+

Logor-Jadovno-300x238Parastosom i paljenjem sveća za postradale u Drugom svetskom ratu, svakog 11. septembra Karlovčani obeležavaju godišnjicu obustavljanja zloglasne akcije Viktora Tomića”, u kojoj je 1942. ubijeno 6.000 sremskih Srba, a još više odvedeno u logore.

Nemci su tu akciju, kojom je rukovodio visoki funkcioner NDH Viktor Tomić, inače poverljivi saradnik poglavnika Ante Pavelića, pokrenuli da bi se obračunali s fruškogorskim partizanima.

Međutim, ustaše, pod čijom je Srem bio okupacijom, pobile su znatno više civila, među kojima mnogo žena i dece, dok je broj uniformisanih boraca gotovo zanemarljiv.

Uvidevši da se tom akcijom masovno istrebljuju Srbi, što je opustelo njive i druga poljoprivredna dobra po Sremu, Nemci su 11. septembra 1942. obustavili operaciju. Tako je spašeno 450 karlovačkih Srba, muškaraca između 16 i 75 godina, koji su odvedeni u mitrovački zatvor samo dan ranije, inače bi bili streljani.

O ovom događaju i o stradanju karlovačkih Srba pod ustaškom vlašću tokom Drugog svetskog rata pisao je penzionisani profesor novosadskog Medicinskog fakulteta i upravnik Klinike za hematologiju dr Kosta Popović, Karlovčanin koji je u ratu izgubio oca. Zajedno sa dr Lukom Kolarovićem, dr Petrom Mikićem i dr Tijanom Muzikravić, koji su prošli kroz ustaške logore, kao i istoričarem Bogdanom Popovićem, prikupio je i sredio podatke o ratnim godinama u ovom sremskom gradiću i objavio ih 1997. U knjizi “Spomenica građanima Sremskih Karlovaca, žrtvama nemačke agresije i ustaškog terora i genocida 1941-1944.”
– Karlovci su teško stradali tokom Drugog svetskog rata, jer kad je Kraljevina Jugoslavija rasparčana, u Hrvatskoj, Slavoniji, Bosni i Hercegovini i Sremu uspostavljena je takozvana Nezavisna Država Hrvatska.Sremski Karlovci bili su pod okupacijom NDH od 13. aprila 1941. do 23.oktobra 1944. i tada su najviše stradali – objašnjava dr Popović.

U svojoj knjizi navodi da su, odmah po uspostavljanju NDH, ustaške vlasti donele uredbu o “rasnoj pripadnosti i zaštiti arijevske krvi i časti hrvatskog naroda”. Nižim rasama proglašeni su Srbi, Jevreji i Romi, a mržnja prema njima počela je da se širi propagandnim parolama, da bi tokom rata nad njima bio izvršen genocid.

– Prvi zločin karlovačkih ustaša jeste mučenje i bacanje u Dunav jednog Srbina, po zanimanju krojača, na Vidovdan 1941. Nakon toga, dosta Karlovčana izbeglo je u okupiranu Srbiju – seća se dr Popović, koji je i sam, tada 18-godišnjak, pobegao u Beograd. – Početkom 1941. Karlovci su imali 6.071 stanovnika, od toga 3.500 Srba, 1.804 Hrvata, 540 Nemaca, 130 Mađara, 66 Čeha i Poljaka i 31 Rusa. Od 6. aprila 1941. do 23. oktobra 1944. nasilnom smrću završilo je 248 žitelja Karlovaca, od toga 212 muškaraca i žena starijih od 16 godina i 36 dece. Među ubijenom decom, šestoro je bilo mlađenod dve godine, 12 ih je imalo od dve do sedam, a 18 od sedam do 16 godina.

Najviše je ubijeno Srba – 136, zatim Roma – 96, Jevreja i Hrvata po petoro, pravoslavnih Rusina troje, dva Slovenca i jedan Jugosloven pravoslavne vere.

Ustaše su odgovorne za smrt 225 ljudi, od kojih je većina ubijena u Jasenovcu, ali i u logorima u Staroj Gradiški, Jadovnu, Sremskoj Mitrovici, kao i u zatvorima u drugim mestima. Nemci su odgovorni za smrt 23 Karlovčana.

Među ubijenim Srbima bilo je mnogo intelektualaca, prvaka političkih stranaka i uspešnih privrednika – priča dr Popović. – Ubijena su tri lekara, više pravnika, dva profesora Karlovačke gimnazije, dva veletrgovca I izvoznika karlovačkog vina, direktor štedionice, četiri ugledna trgovca i više dobrih zanatlija i vinogradara. Među žrtvama ustaškog terora su i 15 učenika i učenica Karlovačke gimnazije, te 14 devojčica i dečaka iz osnovne škole u Karlovcima. Poneke cele srpske porodice su iskorenjene. Starosedeoci Romi pravoslavne vere, koji su uglavnom pre rata bili zemljoradnici, uhapšeni su, prema prethodno pripremljenim spiskovima, od 8. do 10. avgusta 1942. i odvedeni u Jasenovac. Svi su pobijeni. Tokom “Tomićeve akcije”, u ekonomskom dvorištu sremskokarlovačke Patrijaršije formiran je sabirni logor. Tu je avgusta 1942. dovedeno 750 Bukovčana, među njima i žena i dece. Streljano je odmah 220 muškaraca.

U Karlovcima postoji spomen-ploča s imenima palih boraca NOR-a, a na Strazilovu šestorici Karlovčana, gde su ih streljali Nemci. Porodice stradalih civila postavile su ploče na Jadovnu, na Velebitu, ali su tokom poslednjeg rata uništene – kaže dr Popović. – Novi Sad se dostojno odužio žrtvama racije, kao i neveliko selo Bukovac – postoji ploča s imenima 286meštana stradalih u ratu. Inicijativa da i Karlovci na spomen-ploči ovekoveče sva imena svojih postradalih sugrađana do sada nije ostvarena.

Bojana Janjušević

Prilog objavljen u listu DNEVNIK

Vezane vijesti:

IZLOŽBA “MOJE JADOVNO” U SREMSKIM KARLOVCIMA

PRVE ŽRTVE USTAŠKOG TERORA I GENOCIDA  


Tagovi:

Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top