Uloga dela hrvatskog klera u ustaškoj NDH (I)

Datum objave: utorak, 9 aprila, 2019
Veličina slova: A- A+
Alojzije Stepinac
Alojzije Stepinac

Ekspres objavljuje izvode iz knjigeDokumenti o protivnarodnom radu i zločinima jednog dela katoličkog klera”, autora Jože Horvata i Zdenka Štambuka, izdate u Zagrebu 1946. godine, koja kroz zvanične dokumente, izjave vinovnika, fotografije, zapisnike sa saslušanja i faksimile članaka u štampi na najdirektiniji način otkriva učešće dela hrvatskog katoličkog klera u osnivanju i aktivnostima ustaškog pokreta u Drugom svetskom ratu, kao i nepobitne dokaze o ulozi dela hrvatskih crkvenih velikodostojnika u nasilnom pokrštavanju pravoslavaca i zločinima nad Srbima tokom okupacije, kao i organizovanju terorističkih akcija u SFRJ nakon oslobođenja

Saradnja jednog većeg dela katoličkog višeg i nižeg klera s ustašama izbila je jasno pred našu i svetsku javnost u času kada je okupator postavio ustaše na vlast u jednom delu Jugoslavije. Međutim, veze između terorističke ustaške organizacije i jednog dela katoličkog klera mnogo su starije.

Štaviše, u samim začecima stvaranja ustaških grupa mi nalazimo među osnivačima i najaktivnijim saradnicima ustaša i predstavnike katoličkog klera. Evo nekoliko dokumenata o saradnji katoličkog klera kod samih prvih početaka “ustaškog pokreta”:

Sami začeći ustaške organizacije u zemlji stvoreni su u zagrebačkoj kanoničkoj kuriji na Kaptolu br. 4
Iz članka objavljenog u “Ustaši” broj 3 od 3. VII 1941. na strani 4, koji je ovde fotografisan, razabiremo da su se u kanoničkoj kuriji na Kaptolu br. 4 sastajali prvi organizatori ustaše u zemlji, i to: Marko Hranilović, Matija Soldin, Mijo Babić i Zvonko Pospišil. Članak je donesen pod naslovom “Prvi ustaški roj”.

U toj kanoničkoj kuriji organizovane su prve ustaše, koji su svi radom još za vreme bivše Jugoslavije ne samo delovali kao organizatori “ustaškog pokreta” u zemlji nego su i kao teroristi delovali na području naše zemlje.

U članku nalazimo ovo priznanje:
“Tiho i neprimetno, s najvećim oprezom, spomenuta su četvorica radila i pripremala se za tu tešku borbu. Isotrijske “katakombe” u zgradi na Kaptolu broj 4 bile su svedoci kasnih noćnih sastanaka hrpice ljudi, prvih djelatnih ustaša koji su nakon dnevnog posla u radionicama potajno došli tamo, da se dogovore i da pripreme sve za tu borbu, o kojoj u Hrvatskoj gotovo nitko nije znao ništa, a koja je tako brzo imala započeti.”

Ustaše su u znak zahvalnosti na toj kuriji podigli spomen-ploču, koja je stajala sve do oslobođenja.

U franjevačkom samostanu u Čuntiću stvarale su ustaše svoje zločinačke planove

“Hrvatski narod” od 26. VIII 1941. u broju 193 objavljuje članak u kojemu se govori o tome kako su se ustaše pre rata skrivale i sakupljale u franjevačkom samostanu u Čuntiću. U tom članku ukazuju se kao naročito interesantni ovi pasusi:
“Franjevci koji su opet preuzeli samostan i crkvu mnogo su delovali u ovom kraju, osobito u duhu ustaškog pokreta, a imali su mnogo uticaja i na pravoslavni živalj. Crkva se danas nalazi u vrlo lošem stanju, ali državna vlast dat će sva sredstva da se potpuno obnovi jer ne traže to samo kulturne i verske potrebe ovog kraja, već su to Franjevci i te kako zaslužili, naposle jer su upravo oni, a osobito njihov sadašnji gvardijan, prečasni o. Herman i brat o. Benko pripadali ustaškom pokretu, kao najaktivniji i gorljivi članovi…

… Potom smo posetili logor pravoslavaca i njihovih žena, koji je smešten u bivšoj tvornici štapova”.

Međutim, 10. aprila 1041. videlo se da je kao rezultat delovanja franjevaca i čuntićkog samostana, upravo u okolini tog samostana, bilo najviše progona i ubijanja Srba. Vidi se da je upravo selo Čuntić dalo vrlo velik broj ustaških koljača, kao rezultat “širenja ustaške ideje izvan crkve po ovdašnjim selima”, koje su vršili franjevci Častimir Herman i o. Benko. Uostalom, sam članak priznaje da se u neposrednoj blizini samostana već u avgustu 1941. nalazi “logor pravoslavaca i njihovih žena”. Nijedan pravoslavac iz tog logora nije izašao živ. I to je “uspeh” delovanja zakletih ustaša koji su se nalazili u franjevačkom samostanu u Čuntiću…

Samostan u Širokom Brijegu bio je leglo ustaštva i pre rata

Slučaj franjevačkog samostana u Čuntiču nije usamljen. Ima i drugih franjevačkih samostana koji su bili organizacioni centri i odgajališta ustaških zločinaca. Važno mesto među njima zauzima franjevački samostan u Širokom Brijegu, zajedno sa svojom franjevačkom gimnazijom…
Iz kasnijeg razvitka događaja znamo da je franjevački samostan u Širokom Brijegu u vreme ustaša odigrao sramotnu ulogu u Hercegovini, a franjevačka gimnazija u Širokom Brijegu trovala je našu mladež ustaškim otrovom. Franjevac-ustaša dr Radoslav Glavaš postao je u vreme okupacije jedan od najistaknutijih svećenika-ustaša.

Svećenik Mikanustaški organizator na Kordunu

Još je u živom sećanju uloga koju je odigirao jedan od prvih začetnika ustaške organizacije župnik i začasni kanonik u Ogulinu Ivan Mikan. Evo šta o njemu govori ustaška štampa:

“Nova Hrvatska” u broju 128 od 1. VI 1943. na strani 6 donosi članak pod naslovom “Smrt čeličnog Hrvata, začastnog kanonika Ivana Mikana” u kojem se kaže:

“… Nijedna politička delatnost nije se na Kordunu povela bez Mikanovog znanja… Čim je došao u Ogulin nastavlja Mikan svoj nacionalno-politički rad u ustaškom duhu. Drži sastanke, većanja i dogovore, te zaprisiže ustaše. Sa dr Lovrom Sušićem, ministrom postrojnikom, i Juricom Markovićem, velikim županom, pripravlja duhove na uspostavi nezavisnosti Hrvatske… Bezuslovni nacionalista, on je Poglavnikovu Hrvatsku dočekao zanosno i ponosno…”

Župni dvor u Drnišu u toku 14 godina pre dolaska Pavelića – ustaški stan
Iz dokumenta Državne komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača broj 12796 uzimamo molbu koju je fra dr Berković, župnik u Drnišu, poslao 10. XI 1941. “Ministarstvu seljačkog gospodarstva” bivše NDH, u kojoj stoji:
“… Za punih 14 godina mog župnikovanja u Drnišu moj župni stan bio je u pravom smislu ustaški stan. To je bilo stecište za sve Ustaše, ne samo iz ovog kraja, nego i za sve one koji bi dolazili da organiziraju ustaški pokret. Tu su dolazili i odatle su se širili ustaški leci. Pre prevrata i ustanka bio sam predsednik Hrvatskog Ustaškog stana u Drnišu”.

Nastaviće se

Izvor: EKSPRES

 

Vezane vijesti:

Kako je Stepinac podržao ustašku NDH (II)

Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top