U ćeliji u kojoj je mučen Gavrilo Princip

Piše: Roki Rogošić

Terezin, mali gradić na sjeveru Češke o kome se relativno malo zna kod nas, bio je pravo predvorje smrti. U koncentracionom logoru u Drugom svjetskom ratu, kroz Terezin je prošlo oko 140 hiljada zatvorenika, pretežno Jevreja. U gasnim komorama u Terezinu je stradalo nešto preko 33 hiljade ljudi. Uspjelo je da pobjegne 764 zatvorenika, a slobodu je dočekalo njih 16800.

U sjenci tih zbivanja, pomalo se zanemaruje još jedna istorijska priča vezana za ovo mjesto. Tridesetak godina ranije, u ćeliji broj 1. od 28. Juna 1914 godine bio je utamničen, mučen fizički i psihički, izgladnjavan, smrzavan mlađani Gavrilo Princip.

Malo se ljudi srodilo sa svojim imenom i prezimenom kao Gavrilo Princip. Malo ih je koji su životom i smrću opravdali i potvrdili sudbinsko značenje najvažnijih riječi u istoriji čovječanstva, riječi koje osveštavaju rodni list i umrlicu. Gavrilo – onaj glasnik Božji, onaj koji saopštava blagu vijest;  i Gavrilo srpski, koji glasovito obznanjuje da još živi slobodarski duh u Srba, da su još kadri podrediti zemaljsko – nebeskom carstvu.

Princip – riječ skuplja vijeka. Učinio je Gavrilo još skupljom. Učinio da princip tako srpski zvuči. Ustanite Srbi, ustanite na pominjanje Gavrila Principa, da bi mogli kleknuti pred njim!

U neobaveznom razgovoru sa Sergejem Razmislovim, članom Nomada, odeljenja Noćnih vukova, napomenem da ću posjetiti Terezin i položiti vijenac na ćeliji sa brojem 1. Na pomen Gavrilovog imena, odmah je predložio da zajedno to uradimo. Kako to među motociklistima i biva, riječ po riječ, poziv po poziv, skupi se nas tridesetak, Njemaca, Rusa i Čeha. U velikom broju su bili i članovi moto kluba Red eyed crüe iz Praga.

Gavrilo Princip koji se na Zapadu, a bogami sve više i kod nas, proglasiti za teroristu, u Češkoj je veoma cijenjen, u Terezinu postoji i ulica koja nosi njegovo ime. Kada smo došli na ulaz od muzeja i prišli da se raspitamo da li ima kakva grupna ulaznica da se kupi, pitali su nas kojim smo povodom ovdje. Kad smo rekli da smo došli da položimo vijenac u ćeliji Gavrila Principa, odbili su da nam naplate ulaznicu nego su nas pustili besplatno. Veoma lijep gest.

Sam ulazak u ćeliju je u meni probudio jak osjećaj patriotizma, poštovanja ne samo prema životu nego i prema smrti… Ne samo jedan život, jedna svjetska sila, jedna imperija, jedan svjetski poredak skončao je u tih pet kvadrata.

Izvor: MAGAZIN SEDMICA

Vezane vijesti:

Petar Princip: Moj stric je ubio tiranina

Za koga je Gavrilo Princip terorista? | Jadovno 1941.

Zašto je Princip ubio Ferdinanda | Jadovno 1941.

Mali dečaci, veliki ratovi | Jadovno 1941.

Stotinu godina od smrti vidovdanskog heroja

Gavrilo Princip – Najsjajnija zvijezda grahovskog neba …

Dokument koji krije jezivu sudbinu Gavrila Principa i njegove …

Naše će senke hodati po Beču, lutati po dvoru, plašiti gospodu