SRPKINjA “ZAPALILA“ ŠVEDSKU govorom o Jasenovcu

Na dan Svetog Novomučenika Vukašina od Klepaca 29. maja 2015. godine u prepunoj konferencionoj sali Radničkog univerziteta u Stokholmu – ABF, održano je Veče sećanja povodom 70 godina od kako su ustaše napustile Jasenovački sistem hrvatskih koncentracionih logora za istrebljenje Srba, Jevreja i Roma.

Program komemoracije je bio priređen isključivo za švedsku publiku koja je veoma malo znala o genocidu i holokaustu u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj u Drugom svetskom ratu.

Program je otvorila izložba stradanja jasenovačkih žrtava filmskog stvaraoca Sime Brdara kao i nagrađivani dokumetarni film JUSP Donja Gradina istog autora „Čista krv“, koji govori o jasenovačkom logorašu, živom svedoku, Jevrejinu Cadiku Danonu – Bracu.

Takođe je prikazan odlomak iz intervjua Prof Dr Žarka Vidovića, autorke Jelene Mile, glumice i producenta. Priča danas penzionisanog profesora istorije civilizacije, koji živi i radi u Beogradu, počinje u Sarajevu, gde je tada mladi student Žarko bio uhvaćen i prebačen za logor u Jasenovcu odakle ga Nemci izvlače ’42 i šalju na prinudni rad gradnje puteva na krajnjem severu Norvaške. Žarko zahvaljujući Norvežanima beži ’43 za Švedsku. Tokom svog kratkog boravka u Švedskoj nastavlja da studira na Unverzitetu u Upsali gde mu se rodila i ćerka Zaga.

Prof dr Vidović nije mogao prisustvovati Komemoraciji ali je zato publiku u Stokholmu pozdravila njega ćerka Zaga Grip koja je svoga oca prvi put upoznala pre 8 godina u Beogradu. Po svom prvom i jedinom povratku iz Švedske 1947. u tadasnju Jugoslaviju, vlasti su Žarka uhvatile i zabranile svaki izlazak iz zemlje i svaku komunikaciju s inostranstvom, tako da je i Zaga rasla u potpunom neznanju o svom biološkom ocu.

Međutim, najveću pažnju Šveđana je privuklo predavnje direktorke Jasenovac & Holocaust Memorial Foundation iz Londona Dragane Mijatović Tomašević održanog na engleskom jeziku. Mijatović-Tomašević je svojim preciznim objasnjenjima o razlici između ustaške i naci fašističke ideologije stavila jasno do znanja da nije bilo fašističkih žrtava u NDH tokom Drugog svetskog rata.

Uz predstavljanje svoje knjige takođe je objasnila važan značaj i ulogu Ivana Hansa Merca pionira ’Katoličke akcije’, koji je ustaškom režimu bio najveći duhovni ideolog. Usledio je pljusak pitanja većinom izazvanih ogorčenjem švedske publike koja nije znala ništa o Jasenovačkom sistemu Hrvatskih koncetracionih logora za istrebljenje Srba Jevreja i Roma, a još manje o ideologu „Orlova/Križara“ Ivanu Hansu Mercu. U najmanju ruku Šveđani su bili zaprepaščenji činjenicim, da o strahotama Jasenovcu nisu znali skoro ništa; i tražili su odgovore zašto je to tako.

U toku večeri se prvi put na sceni čuo tekst iste autorke Tomašević- Mijatović, objavljen u prestižnom torontskom časopisu „Ljudi Govore“ pod nazivom ’Pismo majci’ – koje je kazivala dramska umetnica Jelena Mila.

Celokupan materijal s ovogodisnje Komemoracije u Stokholmu na zahtev Švedskog Instituta za proučavanje žive istorije (Forum for Levande Historia) biće svečano predat ovoj Instituciji koja se bavi demokratijom i ljudskim pravima koristeći iskustva istorije kao nauk za budućnost.

Za iduću godinu je već najavljeno predavanje Predsednika Međunarodne Komisije, prof dr Srboljuba Živanovića, istaknutog naučnika u oblasti antropologije, paleopatologije i medicine.

Ovoj svečanosti, koja se po peti put održava u Stokholmu, sa teritorije bivše Jugoslavije prisustvovao je ambasador Srbije Dušan Crnogorčević, jevrejska porodica – preživele žrtve holokausta dr Jovan i Dina Rajs, kao i sveštenici hrama Svetog Sava Dušan Raković i Arsenije Gardović.

Komemoraciju u saradnji organizovali:

Biro Republike Srpske u Švedskoj (NVO), Fondacija Carica Jelena, ABF Stokholm, Ambasada republike Srbije u Kraljevini Švedskoj, kao i Srpska pravoslavna crkva, Crkvena opština Sveti Sava – Stokholm.

Izvor: Jasenovac & Holocaust Memorial Foundation, Srbin.info

Vezane vijesti:

Veče sjećanja na žrtve ustaškog logora – Jadovno 1941.

Jasenovac – Jadovno 1941.

„ZLATNI GRB OPŠTINE“ URUČEN SIMI BRDARU – Jadovno 1941.

Jasenovac se opet negira – Jadovno 1941.

PEČAT – Šta je danas Jasenovac Hrvatima? (VIDEO) – Jadovno …