Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Masovna grobnica i kod manastira u Rakovici

Datum objave: utorak, 31 januara, 2017
Objavljeno u Kompleks Jadovno
Veličina slova: A- A+

U mapu stradanja Jevreja i Roma u Srbiji ucrtane i neke lokacije koje nisu bile poznate široj javnosti. Za samo četiri meseca 1941. godine nacisti ubili 6.000 Jevreja i 1.500 Roma

Na samo 200 metara od manastira u Rakovici ubijeno 400 Jevreja
Na samo 200 metara od manastira u
Rakovici ubijeno 400 Jevreja

Oko 6.000 Jevreja i oko 1.500 Roma ubijeno je tokom prve faze Holokausta u Srbiji, do novembra 1941. Objavljivanje prvih podataka i elektronsko mapiranje stratišta počeće već od februara i trajaće do juna, u okviru projekta “Mesta stradanja – prva faza Holokausta”. Na mapi će se naći i neke novootkrivene lokacije, poput Rakovice i Bubanj potoka.

Projekat su zajedno izradili Savez jevrejskih opština Srbije, beogradski Centar za istraživanje i edukaciju o Holokaustu i Filozofski fakultet u Rijeci. Stratišta u Rakovici i Bubanj potoku otkrio je istoričar Milorad Pisari iz Centra za istraživanje i edukaciju o Holokaustu.

– U Rakovici, na samo 200 metara od manastira, ubijeno je oko 400 Jevreja, 14. oktobra 1941. – kaže Pisari za “Novosti”. – Bili su to muškarci iz logora Topovske šupe. Na osnovu svedočenja očevidaca, koji detaljno opisuju kamione pune muškaraca sa Davidovom zvezdom oko ruke, podeljenih u 27 manjih grupa, koji su streljani tokom celog dana, identifikovali smo grobnicu i sled događaja. Žrtve su ostavljene u masovnoj grobnici, da ih razvlače psi.

Nemci su ponovo došli 1943. i ogradili lokaciju, da bi posthumne ostatke spalili. Žrtve su bili banatski Jevreji, koje su, sa porodicama, folksdojčeri proterali u avgustu iz Banata, i jevrejski muškarci iz Beograda. Žene i deca smešteni su po privatnim kućama i kasnije su završili na Starom sajmištu, a muškarci u Topovskim šupama, gde su služili za prinudni rad i streljanje talaca u odmazdama.

Lokacija Bubanj potok i dalje se istražuje. Postoje dokazi o postojanju masovne grobnice, ali broj žrtava nije utvrđen.

– U prvoj fazi Holokausta ubijeno je 45 odsto ukupno stradale jevrejske populacije u Srbiji. Još oko 7.000 ubijeno je u drugoj fazi, uglavnom na Starom sajmištu. Pored domaćih Jevreja, bilo je i izbeglica iz Nemačke, Češke, Austrije, koje su krenule ka Palestini. Nemci su tokom 1943. i 1944. spalili tragove zločina – kaže Pisari.

Cilj projekta je ne samo mapiranje, već i da se obeleže mesta stradanja ili obnove već postojeći, propali, spomenici.

Nikola Radić Lukati iz istog Centra naglašava da je u Beogradu Holokaust imao specifičan oblik:

– Nije bilo getoizacije van gradova, već smo u samom gradu imali čak sedam logora. Sajmište su činila dva, prvi za Jevreje i Rome, drugi, posle njega, bio je tranzitni. Zatim logor organizacije TOT, između Brankovog mosta i Muzeja savremene umetnosti. Na Banjici su takođe bila dva logora – jedan su vodili Nemci, drugi Uprava grada Beograda. Tu su i Topovske šupe i Milišića ciglana, na Zvezdari.

Kao prvi logor, ipak, osnovana je Svilara u Pančevu.

– Kolaboracionističke vlasti se ne mogu amnestirati od odgovornosti jer su predale na uništenje celu jednu populaciju – smatra Radić.

To što za 70 godina nisu obeležena sva stratišta, a za mnoge se i ne zna, on objašnjava činjenicom da su uvek postojali drugi prioriteti. Prva spomen-ploča na Sajmištu postavljena je tek 1971, ispred Turskog paviljona – mrtvačnice. Danas je tu restoran.

JADOVNO – PRVI LOGOR SMRTI

U NDH, za samo četiri meseca, do avgusta 1941. ubijeno je na desetine hiljada Srba, kao i više od 2.000 Jevreja, na lokacijama Jadovno, Gospić i Pag. Jadovno je bio prvi logor smrti u Evropi, nastao pre nemačkih, napominje Pisari, i dodaje da će kolege iz Hrvatske sigurno imati poteškoća u radu.

Autor: V. CRNjANSKI SPASOJEVIĆ

Izvor: NOVOSTI

 


Tagovi:

Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top