Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

Car Nikolaj slao Srbe da spasu otadžbinu

Datum objave: nedelja, 18 juna, 2017
Veličina slova: A- A+

Pre tačno 100 godina naši sunarodnici iz carske Rusije krenuli na Solunski front i pobedili. U Veliki rat krenulo je više od 60.000 dobrovoljaca

Srpski barjak na Solunskom frontu, Foto Privatna arhiva
Srpski barjak na Solunskom frontu, Foto Privatna arhiva

Kada je Austrougarska objavila rat Kraljevini Srbiji u granicama ove monarhije živelo je oko milion naših ljudi. Srbi koji su živeli na području današnjih Austrije, Mađarske, Hrvatske, Bosne, Slovenije, ali i u delovima Slovačke i Češke, dakle na području Austrougarske, našli su se u Prvom svetskom ratu prisilno mobilisani na Istočnom frontu. Ne želeći da ratuju za Habzburšku monarhiju, a protiv slovenske braće na Balkanu i u Rusiji, mnogi Srbi su se predali ruskim brigadama.

Istoričari tvrde da je oko 100.000 Srba iz Austrougarske emigriralo u carsku Rusiju, a mnogi su postali dobrovoljci ruske i srpske vojske. Pr procenama istoričara, čak oko 60.000.

Još u jesen 1915. u Rusiji su počeli da se pojavljuju dobrovoljci, uglavnom Srbi, vojnici i oficiri austrougarske vojske, koji su se nalazili u ruskom ratnom zarobljeništvu. Oni su hteli da pomognu Srbiji. Zahvaljujući tome ponikla je ideja o formiranju dobrovoljačke divizije koja bi se sastojala od tih, “nekadašnjih austrijskih Srba”. Ruski car Nikolaj Drugi Romanov i vrhovna komanda ruske vojske su izašli u susret ovoj ideji i omogućila njeno formiranje 1916. godine – piše istoričar Dušan Babac, autor knjige o srpskim oficirima i vojnicima u carskoj Rusiji.

Srpski predstavnici u Odesi dr Šainović, trgovac A. Ćirković i konzul Cemović smatrali su da je u tom ruskom crnomorskom gradu moguće stvaranje i većih vojnih formacija, koje bi se, u kasnijoj fazi, prebacivale na Solunski front… Ruski car je pažljivo saslušao sagovornike, klimnuo glavom i autoritativno odgovorio: “Skupljajte ih vi, a ja ću vam sve dati.”

Uz sporazum sa srpskom vladom, u leto 1915. godine otpočelo je organizovano prebacivanje dobrovoljaca iz Ukrajine Dunavom u Srbiju. Tako je do septembra 1915. na balkanska ratišta prebačeno oko 3.500 ruskih vojnika srpskog porekla. Odmah zatim, dobrovoljno su prelazili u srpsku vojsku.

U Odesi je novembra 1915. formiran Srpski dobrovoljački odred, koji je ubrzo brojao više od 1.000 vojnika i oficira. Prva srpska dobrovoljačka divizija formirana je 16. aprila 1916. u Odesi. Imala je skoro 10.000 dobrovoljaca pod komandom pukovnika Stevana Hadžića. Tokom maja 1916. srpske dobrovoljce u Odesi posetio je Nikola Pašić, predsednik vlade Kraljevine Srbije. Ruska vrhovna komanda je Prvu srpsku dobrovoljačku diviziju uključila u sastav 47. ruskog korpusa generala Zajončkovskog i uputila na front u Dobrudžu. Tada je u sastavu ove divizije bilo blizu 20.000 dobrovoljaca – kaže Dušan Babac.

Car Nikolaj ispred Srpske dobrovoljačke divizije
Car Nikolaj ispred Srpske dobrovoljačke divizije

U jesen 1916. formiran je i Srpski dobrovoljački korpus, čiji je komandant bio general Mihailo Živković. Uoči Februarske revolucije 1917. korpus je imao oko 40.000 dobrovoljaca. Među vojnicima najviše se prijavilo u dobrovoljce Banaćana, oko 4.000, iz Bačke je bilo oko 1.500 iiz Srema i Baranje oko 3.000. Onda slede Srbi izSlavonije, Like, sa Banije, Korduna, a bio je i veliki broj Hercegovaca, Bokelja i Dalmatinaca.

Tada počinje prava epopeja srpskih dobrovoljaca. Jedan njen deo povlači se, preko ruskih severnih luka Murmanska i Arhangelska, oko Skandinavije doBritanije, pa na Solunski front stiže preko Francuske i Italije. Ovoj grupi će u Solunu biti priključeno još srpskih vojnika, koji će formirati Vardarsku diviziju.

– Druga grupa dobrovoljaca do Soluna će stići preko Sibira, Kine, Singapura, Indije i Egipta. Njen put trajao je više od pola godine. Samo je put Transsibirskom železnicom trajao više od tri meseca – otkriva istoričar Branko Kuzmanović.

Situaciju su dodatno zakomplikovale političke prilike u Rusiji – utrenutku povlačenja srpskih dobrovoljaca kroz Sibir počela je Oktobarska revolucija odnosno građanski rat. Dobrovoljci su se ukrcali nabrodove u Vladivostoku, a u kineskoj luci Dajren preuzeli su ih britanski brodovi koji će ih Sueckim kanalom prebaciti u Solun. Ovoj grupi pridodati su dobrovoljci koji su u Solun pristigli iz SAD, pa je od njih formirana Jugoslovenska divizija.

Borci i oficiri Prve dobrovoljačke divizije na putu za Solun
Borci i oficiri Prve dobrovoljačke divizije na putu za Solun

PUKOVNIK MLADEN

Konjički pukovnik Mladen Lukičević, koji je u Odesu stigao sa Krfa zajedno s ostalim članovima štaba, bio je na spisku prispelih oficira, činovnika, podoficira, kaplara i redova Prve srpske dobrovoljačke divizije – četvrti po redu.

Lukičević je bio zadužen za raspoređivanje dobrovoljaca u vojne pozadinske službe i na građanske dužnosti u žandarmeriji i Graničnoj trupi, i uopšte za Novu oblast kod Odese.

SKRIVANA ISTINA

Dugo godina su vlasti u bišoj Jugoslaviji skrivale istinu o srpskim dobrovoljcima iz Rusije na Solunskom frontu i u Velikom ratu. O ovome se i dan-danas malo zna, iako istoričari govore o velikom broju srpskih dobrovoljaca iz Rusije u Velikom ratu.

Autor: M. Lopušina

Izvor: NOVOSTI

Vezane vijesti:

Solunski front | Jadovno 1941.

Kako je probijen Solunski front: Ovo je moja zemlja, upamti to …

Solunci koji su ostali ispod Kajmakčalana | Jadovno 1941.

Srpski dobrovoljci u Velikom ratu | Jadovno 1941.




Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top