Od 24. Juna 1941, Dana sjećanja na Jadovno, prošlo je:

JADOVNIČANI PORUČUJU:

Teče 80-ta godina od početka Pokolja, genocida počinjenog nad srpskim narodom od strane NDH. Osamdeset godina od tragedije na Velebitu, ličkom polju, ostrvu Pagu. Ako Bog da, sabraćemo se 19. juna 2021. kod Šaranove jame.

 

Srbija između srpa i čekića!

Datum objave: utorak, 18 oktobra, 2016
Veličina slova: A- A+
Josip Broz Tito sa generalima
Josip Broz Tito sa generalima

UOČI godišnjica oslobođenja Beograda i Srbije u Drugom svetskom ratu od fašizma, retko se govori o mnogim žrtvama koje su stradale od drugog velikog zla 20. veka – boljševizma. A kada se i piše o ovim smutnim poratnim mesecima često se prave komparacije i govori kako ni u zapadnoj Evropi posleratna pravda nije bila ujednačena. Navodi se obično primer Francuske kao zemlje koja je, iako demokratska, eto, bila podložna „etosu odmazde“. Nažalost, takve komparacije su krajnje neutemeljene i netačne. Srbija i Jugoslavija daleko prednjače u broju pobijenih u vreme revolucionarnog terora i osvete ne samo u odnosu na Francusku nego i u odnosu na sve zemlje istočnog bloka. Kako?

Proces denacifikacije nailazio je na manji otpor i mnogo je žustrije vođen u zemljama gde nacifašistička ideologija nije bila opšteprihvaćena. U Francuskoj su snažan pokret otpora, društveno-istorijske podele ali i masovna kolaboracija uslovili drastičniji obračun nego u drugim zapadnoevropskim državama, uz primere političkih i ličnih zloupotreba. Ipak sve ove pojave bile su samo „leva skretanja“ i intenzivne samo neposredno po oslobođenju da bi protokom vremena lagano splašnjavale i bile prevedene u sistem demokratske pravne države. Budući da revolucionarni pokreti nisu nigde preuzeli vlast, nije bilo masovne zloupotrebe antifašizma u slamanju ideoloških i klasnih protivnika, tipičnim za istočnu Evropu, gde se težilo uspostavljanju totalitarne vlasti.

U istočnoj Evropi se proces kažnjavanja kolaboranata i ratnih zločinaca poklopio se prvom fazom revolucije, pa je stoga broj ubijenih po tom osnovu uglavnom nemerljivo veći nego na Zapadu. Institucije sile, a naročito tajna policija, su instrumentalizovane od strane komunista i imale su precizna uputstva za eliminaciju protivnika revolucije i stabilizovanje nove vlasti. Sa prljavom vodom izbacivala se i čista. Za razliku od Francuske i drugih zapadnih demokratija vaninstitucionalno „čišćenje“, nasilje u Istočnoj Evropi pa i u Srbiji i Jugoslaviji uglavnom nije bilo plod ekscesa ili „vanrednog stanja“ već i deo detaljno razrađenog revolucionarnog plana. Političko nasilje je vođeno ovde etapno („salama tehnika“ kako je govorio jedan mađarski komunista). U prvoj fazi se zaklanjalo iza obračuna sa ratnim zločincima i kolaboracionistima, u drugoj iza progona „špijuna i izdajnika“, a u trećoj iza izdajnika u partijskim redovima. Zatvorivši krug teror je ovde vremenom prerastao u trajan, totalan i savršen represivni sistem koji je potrajao decenijama. To ne znači da ovde nema „etosa odmazde“ poput onih u zapadnoj Evropi. Naprotiv.

U istočnoj Evropi je različit intenzitet poratnih čistki u zavisnosti do istorijskih i društvenih okolnosti. Tako je on bio veći u Poljskoj, Grčkoj, Bugarskoj, a naročito u Jugoslaviji, za razliku od, recimo, Rumunije, Mađarske, i Čehoslovačke. Teror je, naravno, bio uslovljen i izrazitim nacionalnim i društvenim protivrečnostima, velikim žrtvama i zločinima u ratu, snažnim i suprotstavljenim pokretima otpora, krvavim građanskim ratom kao i jakim snagama kolaboracije. Ali su među likvidiranim mnogi eliminisani samo kao politički i klasni protivnici revolucionarne vlasti, pripadnici predratne političke, kulturne i društvene elite, predsednici opština, pripadnici pa čak i simpatizeri Jugoslovenske vojske u otadžbini, mobilisani vojnici i žandarmi koji nisu zasluživali smrt, benigni oblici kolaboracije itd.

Tezu o izuzetnosti jugoslovenskog slučaja u evropskim okvirima potkrepljuju podaci broju osuđenih na smrt, odnosno likvidiranih na kraju rata pod optužbama za kolaboraciju i ratne zločine. U Srbiji je popisano imenom i prezimenom na oko četiri miliona stanovnika 1945. blizu 59.000 stradalih lica na oko 211 lokacija tajnih grobnica. U često pominjanoj Francuskoj oko 5.000 na 40 miliona stanovnika. Prema broju likvidiranih bez suđenja na milion stanovnika, ako se uzmu i najopreznije brojke i precizni popisi u Srbiji dobija se podatak da je u Francuskoj likvidirano oko 225, a u Srbiji oko 5.000 lica na milion stanovnika (u Jugoslaviji i preko 5.800), što je preko dvadeset puta više. Sličan je odnos i u broju osuđenih na smrt: u Francuskoj 39, a u Srbiji oko 400 lica na milion stanovnika.

Dr Srđan Cvetković, Institut za savremenu istoriju

 

Izvor: SRBIJA DANAS

 

Vezane vijesti:

Josipu Brozu Titu istorija nikad neće oprostiti što nije otišao u Jasenovac

Tito poklanjao Kosmet Albancima još 1946. godine – Jadovno …

Tito namerno razbio SFRJ? – Jadovno 1941.

Komunisti tražili Hrvatsku do Zemuna – Jadovno 1941.

 


Tagovi:

Pomozite rad udruženja Jadovno 1941.

Napomena: Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne održavaju stavove UG Jadovno 1941. Komentari neprikladnog sadržaja će biti obrisani vez upozorenja.

KOMENTARI

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Top